Next Verse

Shloka 1

अष्टसप्ततितमः सर्गः — Śatrughna’s Fury and Bharata’s Restraint

Mantharā Episode

अथ यात्रां समीहन्तं शत्रुघ्नो लक्ष्मणानुजः।भरतं शोकसन्तप्तमिदं वचनमब्रवीत्।।।।

atha yātrāṃ samīhantaṃ śatrughno lakṣmaṇānujaḥ | bharataṃ śokasantaptam idaṃ vacanam abravīt ||

Da nun Bharata, von Kummer versengt, zur Reise aufbrechen wollte, sprach Śatrughna — Lakṣmaṇas jüngerer Bruder — diese Worte zu ihm.

अथthen/now
अथ:
सम्बन्ध/निपात (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भ/अनन्तर (sequence marker)
यात्राम्journey
यात्राम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
समीहन्तम्desiring
समीहन्तम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्+√ईह् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शत्रुघ्नःShatrughna
शत्रुघ्नः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशत्रुघ्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
लक्ष्मणानुजःLakshmana's younger brother
लक्ष्मणानुजः:
कर्तृ-विशेषण (Apposition/कर्तृविशेषण)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक) + अनुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (लक्ष्मणस्य अनुजः)
भरतम्Bharata
भरतम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
शोकसन्तप्तम्afflicted by grief
शोकसन्तप्तम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootशोक (प्रातिपदिक) + सन्तप्त (कृदन्त; सम्+√तप्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (शोकेन सन्तप्तः)
इदम्this
इदम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
वचनम्speech/words
वचनम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

As the griefstricken Bharata was intending to proceed to Rama, Lakshmana's younger brother Satrughna said to him:

B
Bharata
Ś
Śatrughna
L
Lakṣmaṇa
R
Rāma (implied destination)

FAQs

Dharma as wise counsel and solidarity: in crisis, righteous action is supported by brothers and advisers who help convert grief into purposeful duty.

A transition into Sarga 78: Bharata plans to go to Rāma, and Śatrughna begins to address him.

Fraternal support—Śatrughna’s readiness to advise and stand with Bharata in a moment of upheaval.