Shloka 7

यं यान्तमनुयान्ति स्म पदातिरथकुञ्जराः।स वत्स्यति कथं रामो विजनं वन माश्रितः।।।।

yaṃ yāntam anuyānti sma padāti-ratha-kuñjarāḥ |

sa vatsyati kathaṃ rāmo vijanaṃ vanam āśritaḥ ||

Wohin Rāma auch ging, folgten ihm einst Fußsoldaten, Wagen und Elefanten. Wie wird jener Rāma nun leben, da er Zuflucht in einem einsamen, menschenleeren Wald genommen hat?

yamwhom
yam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormSarvanāma; Puṃliṅga, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana; relative pronoun
yāntamgoing
yāntam:
Karma (कर्म-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Root√yā (धातु)
FormKṛdanta: Śatṛ (present active participle), Puṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; viśeṣaṇa of yam
anuyāntifollow
anuyānti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootanu-√yā (धातु)
FormLaṭ-lakāra (Present), Prathama-puruṣa (3rd), Bahuvacana (Plural), Parasmaipada
smaused to/indeed (past habitual)
sma:
Kriyā-sahakārī (क्रिया-सहकारी/auxiliary particle)
TypeIndeclinable
Rootsma (अव्यय)
FormAvyaya; past-habitual marker with present (smā-usage)
padāti-ratha-kuñjarāḥinfantry, chariots, and elephants
padāti-ratha-kuñjarāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpadāti (प्रातिपदिक) + ratha (प्रातिपदिक) + kuñjara (प्रातिपदिक)
FormSamāsa: dvandva (copulative: foot-soldiers, chariots, elephants); Puṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
vatsyatiwill live
vatsyati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vas (धातु)
FormLuṭ-lakāra (Periphrastic Future), Prathama-puruṣa, Ekavacana, Parasmaipada
kathamhow
katham:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
FormAvyaya; interrogative adverb
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
vijanamdesolate
vijanam:
Karma (कर्म-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootvijana (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; viśeṣaṇa of vanam
vanamforest
vanam:
Karma (कर्म; āśritaḥ takes object of resort)
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
āśritaḥhaving taken shelter in
āśritaḥ:
Karta (कर्ता-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootā-√śri (धातु)
FormKṛdanta: Kta (PPP), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicate/qualifier of rāmaḥ

Wherever Rama went, elephants, chariots and footsoldiers followed him. How can he (now) live in the desolate forest where he has taken refuge?

R
Rāma
F
forest (vana)

FAQs

It underscores the cost of dharma-bound exile: Rāma accepts hardship to uphold truth and rightful order, while the king’s grief reflects the human price of maintaining moral duty.

Daśaratha, hearing/remembering Rāma’s former royal grandeur, laments how Rāma can now endure a solitary forest life after departing Ayodhyā.

Rāma’s steadfastness and self-discipline (dharma-niṣṭhā)—the capacity to live without royal comforts for the sake of truth and duty.