Shloka 5

ततस्सम्प्रस्थितः काले रामस्सौमित्रिणा सह।सीतां कमलपत्राक्षीमिदं वचनमब्रवीत्।।।।

tataḥ samprasthitaḥ kāle rāmaḥ saumitriṇā saha |

sītāṃ kamala-patrākṣīm idaṃ vacanam abravīt ||

Dann, zur rechten Zeit aufbrechend und mit Saumitrī (Lakṣmaṇa) an seiner Seite, sprach Rāma diese Worte zu Sītā, deren Augen wie Lotusblätter waren.

ततःthen
ततः:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
सम्प्रस्थितःhaving set out
सम्प्रस्थितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-स्था (धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (of रामः) ‘having set out’
कालेat the proper time
काले:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सौमित्रिणाwith Saumitri (Lakshmana)
सौमित्रिणा:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootसौमित्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (सह/करण), एकवचन
सहtogether with
सह:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय/उपपद (with)
सीताम्Sita (to Sita)
सीताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
कमलपत्राक्षीम्lotus-petaled-eyed
कमलपत्राक्षीम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकमल-पत्र-अक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः ‘she whose eyes are like lotus-petals’ (of सीताम्)
इदम्this
इदम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (qualifies वचनम्)
वचनम्words; speech
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Early in the morning Rama set out with Lakshmana and said this to Sita with eyes like lotus petals:

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa (Saumitrī)
S
Sītā

FAQs

Dharma appears as considerate timing and respectful communication: Rāma acts with order (kāla) and addresses Sītā with tenderness, sustaining truth and harmony in relationships.

As they begin the next stage of travel, the narration introduces Rāma’s upcoming speech to Sītā.

Courtesy and attentiveness—Rāma’s speech is framed as timely and relationally sensitive.