Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

चित्रकूटमार्गोपदेशः

Instructions for the Chitrakuta Route and the Yamuna Crossing

तत प्लवेनांशुमतीं शीघ्रगामूर्मिमालिनीम्।तीरजै र्बहुभिर्वृक्षै स्सन्तेरुर्यमुनां नदीम्।।।।

tataḥ plavena aṃśumatīṃ śīghragām ūrmimālinīm | tīrajair bahubhir vṛkṣaiḥ santēruḥ yamunāṃ nadīm ||

Dann setzten sie auf dem Floß über die Yamunā, die Tochter der Sonne: schnell strömend, von Wellen bekränzt, mit vielen Bäumen an ihren Ufern.

ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमबोधक (from then/thereafter)
प्लवेनby a raft
प्लवेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्लव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular)
अंशुमतीम्Aṃśumatī (the Yamunā)
अंशुमतीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअंशुमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नदीविशेषनाम
शीघ्र-गाम्swift-flowing
शीघ्र-गाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशीघ्र + गामिन्/गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः; विशेषणम् (qualifying अंशुमतीम्/यमुनाम्)
ऊर्मि-मालिनीम्wreathed with waves
ऊर्मि-मालिनीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootऊर्मि + मालिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ऊर्मिणां मालिनी = having a garland/series of waves)
तीर-जैः(with) bank-grown
तीर-जैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootतीर + ज (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (तीरे जाताः = born/growing on the bank); विशेषणम् (qualifying वृक्षैः)
बहुभिःmany
बहुभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying वृक्षैः)
वृक्षैःtrees
वृक्षैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सन्तेरुःthey crossed
सन्तेरुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतॄ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
यमुनाम्Yamunā
यमुनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयमुना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
नदीम्river
नदीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; यमुनाम् इत्यस्य विशेष्य/अप्पोजिशन

While Sita with her fair complexion was thus invoking river Yamuna with folded hands they reached the southern bank.

Y
Yamunā
S
Sūrya (Sun-god, via epithet aṃśumatī)

FAQs

Dharma here is travel undertaken with restraint and respect for sacred landscapes—crossing a revered river carefully, not violently or arrogantly.

Rāma’s group completes the Yamunā crossing using a raft.

Discipline and composure (saṃyama) in the midst of natural difficulty.