Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 51, Shloka 21

अयोध्याकाण्डे एकपञ्चाशः सर्गः — Guha’s Vigil and Lakṣmaṇa’s Lament

Night on the riverbank

रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम्।हर्म्यप्रासादसम्पन्नाम् गणिकावरशोभिताम्।।।।रथाश्वगजसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम्।सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्।।।।आरामोद्यानसम्पन्नां समाजोत्सवशालिनीम्।सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम।।।।

ramyacatvarasaṃsthānāṃ suvibhaktamahāpathām | harmyaprāsādasampannāṃ gaṇikāvaraśobhitām || rathāśvagajasambādhāṃ tūryanādavināditām | sarvakalyāṇasampūrṇāṃ hṛṣṭapuṣṭajanākulām || ārāmod yānasampannāṃ samājotsavaśālinīm | sukhitā vicariṣyanti rājadhānīṃ pitur mama ||

Froh werden sie in der Hauptstadt meines Vaters umhergehen: mit lieblichen Plätzen und wohlgeordneten breiten Straßen; reich an Herrenhäusern und Palästen; geschmückt von prächtigen ganikās; dicht von Wagen, Pferden und Elefanten; widerhallend vom Klang der Musikinstrumente; erfüllt von allem Glück; voll wohlgenährter und heiterer Menschen; versehen mit Parks und Gärten; und strahlend von Versammlungen und Festen.

रम्यचत्वरसंस्थानाम्having lovely squares/places
रम्यचत्वरसंस्थानाम्:
विशेषण (Qualifier of rājadhānīm)
TypeAdjective
Rootरम्य + चत्वर + संस्थान (प्रातिपदिक)
Formसमास (बहुपद-तत्पुरुष): रम्याणि चत्वराणि येषु तानि संस्थानानि; Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन) (agreeing with राजधानीम्)
सुविभक्तमहापथाम्with well-laid great roads
सुविभक्तमहापथाम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसु + विभक्त + महापथ (प्रातिपदिक)
Formसमास: सुविभक्ताः महापथाः यस्याम् (तत्पुरुष/बहुपद); Feminine, Accusative, Singular
हर्म्यप्रासादसम्पन्नाम्rich in mansions and palaces
हर्म्यप्रासादसम्पन्नाम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootहर्म्य + प्रासाद + सम्पन्न (प्रातिपदिक)
Formसमास: हर्म्यैः प्रासादैः च सम्पन्ना (बहुपद-तत्पुरुष); Feminine, Accusative, Singular
गणिकावरशोभिताम्adorned by the best courtesans
गणिकावरशोभिताम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootगणिका + वर + शोभित (प्रातिपदिक)
Formसमास: गणिकानां वरैः शोभिता (तत्पुरुष); Feminine, Accusative, Singular
रथाश्वगजसम्बाधाम्crowded with chariots, horses, and elephants
रथाश्वगजसम्बाधाम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootरथ + अश्व + गज + सम्बाध (प्रातिपदिक)
Formसमास: रथाश्वगज (इतरेतर-द्वन्द्व) + सम्बाधा; Feminine, Accusative, Singular
तूर्यनादविनादिताम्resounding with musical sounds
तूर्यनादविनादिताम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootतूर्य + नाद + विनादित (प्रातिपदिक)
Formसमास: तूर्यनादेन विनादिता (तृतीया-तत्पुरुष); Feminine, Accusative, Singular
सर्वकल्याणसम्पूर्णाम्complete with every prosperity
सर्वकल्याणसम्पूर्णाम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसर्व + कल्याण + सम्पूर्ण (प्रातिपदिक)
Formसमास: सर्वैः कल्याणैः सम्पूर्णा (तृतीया-तत्पुरुष); Feminine, Accusative, Singular
हृष्टपुष्टजनाकुलाम्filled with happy, well-nourished people
हृष्टपुष्टजनाकुलाम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootहृष्ट + पुष्ट + जन + आकुल (प्रातिपदिक)
Formसमास: हृष्टपुष्टैः जनैः आकुला (तृतीया-तत्पुरुष); Feminine, Accusative, Singular
आरामोद्यानसम्पन्नाम्endowed with parks and gardens
आरामोद्यानसम्पन्नाम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootआराम + उद्यान + सम्पन्न (प्रातिपदिक)
Formसमास: आरामोद्यान (इतरेतर-द्वन्द्व) + सम्पन्ना; Feminine, Accusative, Singular
समाजोत्सवशालिनीम्splendid with public festivals
समाजोत्सवशालिनीम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसमाज + उत्सव + शालिन् (प्रातिपदिक)
Formसमास: समाजोत्सवैः शालिनी (तृतीया-तत्पुरुष); Feminine, Accusative, Singular
सुखिताःhappy
सुखिताः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootसुखित (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
विचरिष्यन्तिwill roam about
विचरिष्यन्ति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवि-चर् (धातु)
Formलृट् (Simple future), परस्मैपद, 3rd Person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
राजधानीम्the capital city
राजधानीम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootराजधानी (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
पितुःof (my) father
पितुः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
ममmy
मम:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)

They will roam about happily in the capital city of my father with its lovely squares, well-aligned broad highways, its mansions and palaces, full of chariots, elephants, horses. It will be echoing with the sound of trumpets. It will be full of the welfare of all. It will be graced by the fairest of courtesans. Filled with well-nourished and contented people, the city dotted with several pleasure-gardens and parks, will looksplendid with community festivals and fairs.

A
Ayodhyā
D
Daśaratha

FAQs

Rājadharma’s goal is public flourishing—order, prosperity, and social harmony are presented as marks of a well-governed capital.

In contrast to impending grief, the speaker evokes the ideal, festive Ayodhyā where citizens ordinarily live and move about happily.

Civic-mindedness—valuing the people’s welfare and the cultural life of the city.