Valmiki Ramayana 2.30.3 — Ayodhya Kanda, Sarga 30, Shloka 3

सीताया वनानुगमननिश्चयः

Sita’s Resolve to Accompany Rama to the Forest

Devanagari script

किं त्वाऽमन्यत वैदेहः पिता मे मिथिलाधिपः।राम जामातरं प्राप्य स्त्रियं पुरुषविग्रहम्।।2.30.3।।

Transliteration

kiṃ tvā amanyata vaidehaḥ pitā me mithilādhipaḥ | rāma jāmātaraṃ prāpya striyaṃ puruṣa-vigraham || 2.30.3 ||

Translation

O Rāma — als mein Vater, der König von Mithilā, dich als Schwiegersohn annahm, meinte er etwa, du seist eine Frau in der Gestalt eines Mannes?

Word by Word

• किम्: what
• किम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थे (what?)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम; द्वितीया, एकवचन

• अन्यत: thought/considered
• अन्यत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लङ्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद (अमन्यत्)

• वैदेहः: the king of Videha
• वैदेहः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैदेह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पिता: father
• पिता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मे: my
• मे: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन (enclitic)

• मिथिलाधिपः: lord of Mithila
• मिथिलाधिपः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मिथिला (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (मिथिलायाः अधिपः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• राम: O Rama
• राम: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• जामातरम्: son-in-law
• जामातरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जामातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावे कृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• स्त्रियम्: a woman
• स्त्रियम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म-सम्बन्धे (as a woman)

• पुरुषविग्रहम्: in the form of a man
• पुरुषविग्रहम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक) + विग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (पुरुषस्य विग्रहः = male form); पुंलिङ्ग/नपुंसक—यहाँ द्वितीया, एकवचन; विशेषण (स्त्रियम्—व्याजोक्त्या)

Context

O Rama! while accepting you as son-in-law did my father, king of Mithila and lord of Videha ever think that you are a woman in the guise of a man?

Characters & Entities

• Sītā
• Rāma
• Janaka (implied as Sītā’s father)
• Mithilā
• Videha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It challenges wavering in duty: Sītā invokes the expected dharma of a kṣatriya hero—steadfastness and courage in hardship.

What is the narrative situation?

Sītā rebukes Rāma’s reluctance/hesitation about her going with him, using sharp rhetorical questioning.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s boldness and resolve—she asserts her rightful place beside Rāma in adversity.