Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

अयोध्याकाण्डे विंशः सर्गः

Rama Enters Kauśalyā’s Antaḥpura; Ritual Preparations and the Shock of Exile

प्रविश्य च तदा रामो मातुरन्त:पुरं शुभम्।ददर्श मातरं तत्र हावयन्तीं हुताशनम्।।।।

praviśya ca tadā rāmo mātur antaḥpuraṃ śubham | dadarśa mātaraṃ tatra hāvayantīṃ hutāśanam || 2.20.16 ||

Da trat Rāma in die glückverheißenden inneren Gemächer seiner Mutter ein und sah sie dort, wie sie die Darbringung der Opfergaben an Hutāśana (Agni) leitete.

प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
पूर्वकाल (Pūrvakāla/Anterior action)
TypeIndeclinable
Rootप्र-विश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) from √विश् with प्र; अव्ययवत्
and
:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Temporal location)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक
रामःRama
रामः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मातुःof (his) mother
मातुः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अन्तःपुरम्inner apartment
अन्तःपुरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअन्तःपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शुभम्auspicious
शुभम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (antaḥpuram)
ददर्शsaw
ददर्श:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
मातरम्mother
मातरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
हावयन्तीम्causing (the offering), urging (priests)
हावयन्तीम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootहू (धातु)
Formणिच्-प्रत्ययान्त causative present participle from √हू (हावयति); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (mātaram)
हुताशनम्Agni (fire)
हुताशनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootहुत-आशन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: तत्पुरुष (हुतं अश्नाति इति) = Agni

Rama entered the auspicious inner apartment of his mother and saw her exhorting the priests to offer sacrificial oblations to Agni (fire-god).

R
Rāma
K
Kauśalyā
A
Agni (Hutāśana)
A
antaḥpura (inner apartments)

FAQs

Dharma is shown as continuity of sacred duty within family life: ritual worship and reverent household order frame the mother–son encounter.

Rāma reaches Kauśalyā’s quarters and finds her in the midst of fire-worship, overseeing the oblations.

Kauśalyā’s piety and careful performance of rites, and Rāma’s respectful approach to his mother’s sacred space.