Shloka 51

Account of Various Sacred Tīrthas

Pilgrimage Merits and Prayāga Supremacy

Devanagari script

तदरण्यं प्रविष्टस्य तुंगकं राजसत्तम । पापं विनश्यते सद्यः स्त्रिया वै पुरुषस्य वा

Transliteration

tadaraṇyaṃ praviṣṭasya tuṃgakaṃ rājasattama | pāpaṃ vinaśyate sadyaḥ striyā vai puruṣasya vā

Translation

O bester der Könige, sobald jemand jenen Wald — Tuṅgaka — betritt, wird die Sünde augenblicklich vernichtet, sei es Frau oder Mann.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — ‘अरण्यम्’ इत्यस्य विशेषण

• अरण्यम्: forest
• अरण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: araṇya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्रविष्टस्य: of one who has entered
• प्रविष्टस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: pra-viś (धातु) → praviṣṭa (कृदन्त, क्त)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन — क्त-प्रत्ययान्त; ‘(यस्य) प्रविष्टस्य’

• तुंगकम्: Tuṅgaka (a place/forest-name)
• तुंगकम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: tuṃgaka (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — वाक्ये विषय/उपपद (place-name)

• राजसत्तम: O best of kings
• राजसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: rājan-sattama (प्रातिपदिक); rājan (प्रातिपदिक) + sattama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• पापम्: sin
• पापम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: pāpa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• विनश्यते: perishes; is destroyed
• विनश्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vi-naś (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: sadyaḥ (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण)

• स्त्रिया: by a woman; for a woman
• स्त्रिया: Kartr-karana (Agent/Instrument nuance)
• Type: Noun
• Root: strī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: vai (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात/particle)

• पुरुषस्य: of a man
• पुरुषस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: puruṣa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Disjunction/विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: vā (अव्यय)
• Form: अव्यय (विकल्प/alternative particle)

Speaker

Unspecified (narrator addressing a king: 'rājasattama')

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: forest

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: तदरण्यम् = तत् + अरण्यम्; राजसत्तम = राजन् + सत्तम (कर्मधारय); ‘स्त्रिया ... पुरुषस्य वा’ विकल्पार्थे

Characters & Entities

• Tuṅgaka

FAQs

What is the central teaching of this verse?

It teaches the purifying power of a sacred place (Tuṅgaka forest): mere entry is said to destroy sin immediately.

Does the verse restrict spiritual benefit by gender?

No. It explicitly states the benefit applies equally to women and men.

What type of Padma Purana passage is this likely to be?

A kṣetra/tīrtha-māhātmya-style statement—praising a sacred locale by describing its immediate merit and purificatory effect.