Previous Verse
Next Verse

Shloka 100

The Five Great Sacrifices: Supremacy of Honoring Parents, Pativrata Dharma, Truthfulness, and Śrāddha

कस्मिन्स्थाने स्थापयामि यतो रक्षा भवेद्ध्रुवम् । इत्यालोच्यैव सहसा त्वागतोस्य गृहं प्रति

kasminsthāne sthāpayāmi yato rakṣā bhaveddhruvam | ityālocyaiva sahasā tvāgatosya gṛhaṃ prati

„An welchem Ort soll ich es niederlegen, damit der Schutz gewiss sei?“—so überlegend, eilte er sogleich hastig zum Hause dieses Mannes.

कस्मिन्in which
कस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; प्रश्न-सर्वनाम
स्थानेplace
स्थाने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
स्थापयामिshall I place; I place
स्थापयामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + णिच् (causative)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद; णिजन्त (causative)
यतःso that; from which (as cause)
यतः:
Hetu (Reason/Purpose/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formहेतुवाचक/यत्-सम्बन्धी अव्यय (relative adverb: whence/so that)
रक्षाprotection
रक्षा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
भवेत्may be; would occur
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
ध्रुवम्certainly; surely
ध्रुवम्:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbially: certainly)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यन्तसूचक-अव्यय (quotative particle)
आलोच्यhaving considered
आलोच्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-लुच्/लोच् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
सहसाsuddenly; quickly
सहसा:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formआकस्मिकत्व/शीघ्रत्ववाचक-अव्यय (adverb)
तुbut
तु:
Sambandha (Contrast/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विभेदबोधक-अव्यय (adversative particle)
आगतःcame; arrived
आगतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अस्यof this (man); his
अस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
गृहम्house
गृहम्:
Karma (Goal/object of motion/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Adhikarana (Direction/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्गसदृश)
Formदिशावाचक-अव्यय/उपपद (preposition-like indeclinable governing accusative)

Narrator (contextual speaker not specified in the provided excerpt)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhayanaka

Type: city

Sandhi Resolution Notes: कस्मिन्स्थाने = कस्मिन् + स्थाने; भवेद्ध्रुवम् = भवेत् + ध्रुवम्; इत्यालोच्यैव = इति + आलोच्य + एव; त्वागतोस्य = तु + आगतः + अस्य.

FAQs

The verse centers on choosing an appropriate place to establish something (likely a protective object or rite) so that protection (rakṣā) becomes certain and firm (dhruvam).

No. In the provided excerpt, no deity, tirtha, or named location is explicitly mentioned; it focuses on deliberation and immediate action toward a house.

It highlights thoughtful deliberation (ālocya) followed by prompt action (sahasā āgataḥ) when the aim is safeguarding and well-being.