Previous Verse
Next Verse

Shloka 160

Slaying of Andhaka; Hymn to the Sun; Glory of Brahmins; Gayatri Nyasa and Pranayama

प्राणायामत्रयं कृत्वा गायत्रीं संजपेदिद्वजः । अनेनैव जपेद्यस्तु महापातकसंचयः

prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā gāyatrīṃ saṃjapedidvajaḥ | anenaiva japedyastu mahāpātakasaṃcayaḥ

Nachdem man das dreifache Prāṇāyāma vollzogen hat, soll man die Gāyatrī in rechter Weise rezitieren. Selbst wer von einer Ansammlung großer Sünden belastet ist, wird gereinigt, wenn er sie auf eben diese Weise wiederholt.

प्राणायाम-त्रयम्the three prāṇāyāmas
प्राणायाम-त्रयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्राणायाम (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (त्रयः प्राणायामाः)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); पूर्वक्रिया
गायत्रीम्Gāyatrī
गायत्रीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
संजपेत्should recite repeatedly
संजपेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√जप् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
द्विजःa twice-born (brāhmaṇa etc.)
द्विजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अनेनby this
अनेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
एवindeed/only
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात
जपेत्should recite
जपेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√जप् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
तुindeed/but
तु:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात
महापातक-संचयःa heap/accumulation of great sins
महापातक-संचयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहापातक (प्रातिपदिक) + संचय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महापातकानां संचयः)

Unspecified (narratorial instruction within the Adhyaya)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Sandhi Resolution Notes: प्राणायामत्रयं = प्राणायाम-त्रयम्; संजपेदिद्वजः = संजपेत् + द्विजः; अनेनैव = अनेन + एव; जपेद्यस्तु = जपेत् + यः + तु

G
Gāyatrī

FAQs

It prescribes performing the threefold prāṇāyāma (prāṇāyāma-traya) first, and then reciting the Gāyatrī as japa.

It states that even one who has accumulated great sins (mahāpātaka-saṃcaya) is purified by repeating the Gāyatrī in this prescribed manner.

The verse emphasizes disciplined practice and repentance-through-sādhanā: sincere, regulated mantra-recitation paired with self-control (breath discipline) is presented as a means of inner purification.