Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

The Āditya-Śayana (Ravi-Śayana) Vow: Night-Meal Discipline, Nakṣatra Limb-Worship, and the Unity of Sūrya and Śiva

पादुकोपानहच्छत्र चामरासनदर्पणैः । भूपणैरपिसंयुक्तां फलवस्त्रानुलेपनैः

pādukopānahacchatra cāmarāsanadarpaṇaiḥ | bhūpaṇairapisaṃyuktāṃ phalavastrānulepanaiḥ

Zusammen mit Sandalen und Schuhen, Schirmen, Chāmara-Fächerwedeln, Sitzen und Spiegeln; dazu auch königlicher Schmuck, ferner Früchte, Gewänder und Salben.

पादुकsandals
पादुक:
Sambandha (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootपादुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc) बहुवचनस्य समासाङ्ग (compound member); अत्र समासपूर्वपदत्वात् अव्यक्त-विभक्तिकम्
उपानहshoes
उपानह:
Sambandha (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootउपानह्/उपानत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, समासाङ्ग (compound member)
छत्रumbrella
छत्र:
Sambandha (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootछत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग (compound member)
चामरासनदर्पणैःwith yak-tail fans, seats, and mirrors
चामरासनदर्पणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचामर + आसन + दर्पण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक/पुं, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (चामराणि च आसनानि च दर्पणानि च)
भूपणैःwith ornaments
भूपणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-कार
संयुक्ताम्joined/combined (with)
संयुक्ताम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-युज् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP) ‘संयुक्त’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; उपसर्गः सम्-; धातुः √युज्; विशेषणम् (qualifying śayyām from previous verse context)
फलवस्त्रानुलेपनैःwith fruits, garments, and unguents
फलवस्त्रानुलेपनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootफल + वस्त्र + अनुलेपन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (फलानि च वस्त्राणि च अनुलेपनानि च)

Unspecified in the provided excerpt (context needed from Adhyaya 25 narration).

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes: पादुकोपानहच्छत्र = पादुक + उपानह + छत्र (समाहार/सूची-समासरूपेण पदसमूहः). भूपणैरपिसंयुक्ताम् = भूषणैः + अपि + संयुक्ताम् (ः + अ → र्; अपि-समास/सन्धि).

FAQs

A list of valuable and auspicious items—personal comforts and royal regalia—typically associated with gifting (dāna) or formal offerings in a ritual context.

They function as markers of honor and status (royal/ceremonial service items) and also as practical comforts, making them prominent in traditional lists of prestigious gifts or offerings.

They underscore generosity and reverence—offering useful, dignified goods (food, clothing, comforts) as a meritorious act when done with proper intent.