Next Verse

Shloka 1

Kārttika-vrata Discipline: Purity Rules, Morning Bath Saṅkalpa, Tilaka Injunctions, and Food Prohibitions

शौनक उवाच । कथयस्व मुने सूत सर्वमासोत्तमस्य च । कार्तिकस्य विधिं सम्यङ्नियमान्वक्तुमर्हसि

śaunaka uvāca | kathayasva mune sūta sarvamāsottamasya ca | kārtikasya vidhiṃ samyaṅniyamānvaktumarhasi

Śaunaka sprach: O Sūta, o Weiser, berichte vollständig von der rechten Vorschrift und den strengen Gelübde-Observanzen des Kārttika, des besten aller Monate.

śaunakaḥŚaunaka
śaunakaḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootśaunaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (singular)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच्-धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular)
kathayasvatell, narrate
kathayasva:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootkathaya (नामधातु; कथय)
Formलोट्-लकारः (Imperative), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम् (singular)
muneO sage
mune:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम् (singular)
sūtaO Sūta
sūta:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम् (singular)
sarva-māsa-uttamasyaof the best of all months
sarva-māsa-uttamasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + māsa (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘सर्वेषां मासानाम् उत्तमः’); पुंलिङ्ग (m.)/नपुंसकलिङ्ग (n.) (मास-शब्दः पुंलिङ्गः), षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम् (singular)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (च)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
kārtikasyaof Kārtika (month)
kārtikasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkārtika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम् (singular)
vidhimrule, procedure
vidhim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvidhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (singular)
samyaṅproperly, correctly
samyaṅ:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsamyañc (सम्यञ्च्-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)
niyamānobservances, restraints
niyamān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootniyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम् (plural)
vaktumto speak/tell
vaktum:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootvac (वच्-धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तः (infinitive); क्रियार्थक-अव्ययभावः
arhasiyou are fit/ought
arhasi:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootarh (अर्ह्-धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम् (singular)

Śaunaka

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: forest

Sandhi Resolution Notes: सर्वमासोत्तमस्य = सर्व-मास-उत्तमस्य (समास); सम्यङ्नियमान् = सम्यक् + नियमान्; वक्तुमर्हसि = वक्तुम् + अर्हसि.

Ś
Śaunaka
S
Sūta
K
Kārttika (month)

FAQs

Śaunaka asks Sūta to explain the proper procedure (vidhi) and observances (niyamas) for the month of Kārttika, praised as the best of months.

The verse reflects the Purāṇic valuation of Kārttika as a uniquely meritorious period for vows, worship, and disciplined practice—hence “sarva-māsa-uttama.”

It models humility and right inquiry: spiritual merit is pursued through correct knowledge of prescribed practices and sincere discipline, learned from an authoritative teacher.