Shloka 28

Mohinī-ākhyāna: The Trial of Ekādaśī and the King’s Satya-saṅkalpa

Devanagari script

मोक्षप्रदे जन्मनिकृंतनाख्ये तेजो निधौ सर्वजनप्ररूढे । एंवविधे प्रोद्गत एव शब्दे यद्यस्मि भोक्ता वृजिनस्य कर्त्ता ॥ २८ ॥

Transliteration

mokṣaprade janmanikṛṃtanākhye tejo nidhau sarvajanaprarūḍhe | eṃvavidhe prodgata eva śabde yadyasmi bhoktā vṛjinasya karttā || 28 ||

Translation

An dem mokṣa-verleihenden Tīrtha namens „Janma-nikṛntana“, einem Schatz göttlicher Strahlkraft, der unter allen Menschen gerühmt ist — wenn ich, selbst nachdem ein solches Wort klar verkündet wurde, dennoch Täter der Sünde und Erleber ihrer Früchte bleibe (welche Hoffnung bliebe mir dann?)

Word by Word

• मोक्ष-प्रदे: (in the word) that grants liberation
• मोक्ष-प्रदे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शब्दे); तत्पुरुषः (मोक्षं प्रददाति)

• जन्म-निकृंतन-आख्ये: named ‘cutter of rebirth’
• जन्म-निकृंतन-आख्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक) + निकृंतन (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शब्दे); तत्पुरुषः (जन्मनः निकृंतनम् इति आख्या यस्य)

• तेजः: splendor
• तेजः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (समास-पूर्वपदत्वे रूपम्)

• निधौ: in the treasure/storehouse
• निधौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• सर्व-जन-प्ररूढे: well-established among all people
• सर्व-जन-प्ररूढे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक) + प्ररूढ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शब्दे); तत्पुरुषः (सर्वेषु जनेषु प्ररूढः = widely established)

• एवम्-विधे: of such a kind
• एवम्-विधे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एवम् (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शब्दे); अव्ययीभावः (एवम् प्रकारः)

• प्रोद्गते: uttered, arisen
• प्रोद्गते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्र-उद्-गम् (धातु) → प्रोद्गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; भूतकृत् (क्त) कृदन्त; विशेषणम् (शब्दे)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic: just/indeed)

• शब्दे: in the word/utterance
• शब्दे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शब्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• यदि: if
• यदि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त-अव्यय (conditional particle: if)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन

• भोक्ता: enjoyer, experiencer
• भोक्ता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भुज् (धातु) → भोक्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि तृच्-प्रत्ययान्त (agent noun)

• वृजिनस्य: of sin, of evil
• वृजिनस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वृजिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• कर्त्ता: doer, perpetrator
• कर्त्ता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृ (धातु) → कर्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि तृच्-प्रत्ययान्त (agent noun)

Speaker

Narada (narrative voice within a Tirtha-Mahatmya passage; exact interlocutor not specified in the given excerpt)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Janma-nikṛntana (Tirtha)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It underscores the extraordinary purifying power attributed to the Janma-nikṛntana tīrtha: even the proclamation of its moksha-giving nature is presented as so potent that persisting in sin thereafter becomes a self-indictment of one’s unwillingness to transform.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not naming a deity directly, the verse reflects a bhakti-aligned inner stance—humility, moral accountability, and trust in sacred means (tīrtha, śabda/pramāṇa). Such receptivity is foundational for Vishnu-bhakti as described across the Narada Purana’s moksha-oriented teachings.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The emphasis is on śabda (authoritative utterance) and its efficacy—aligned with Vyākaraṇa/Nirukta-style attention to meaning and with Dharma-śāstra logic: actions have karmaphala, and tīrtha-sevā is prescribed as a remedial discipline for papa-kṣaya.