Previous Verse
Next Verse

Shloka 81

Kārtika-Māhātmya

The Greatness of Kārtika

शाकाहारे फलं दद्यात्सौवर्णं घृतसंयुतम् । रसानां चैव सर्वेषां त्यागेऽनुक्तस्य वापि च ॥ ८१ ॥

śākāhāre phalaṃ dadyātsauvarṇaṃ ghṛtasaṃyutam | rasānāṃ caiva sarveṣāṃ tyāge'nuktasya vāpi ca || 81 ||

Für den, der von Gemüse lebt, soll man Früchte als Gabe spenden, zusammen mit Gold und Ghṛta (geklärter Butter). Ebenso gilt dies bei der Entsagung aller Geschmäcker—auch bei einer nicht ausdrücklich genannten Entsagung—als vorgeschriebene Opfergabe.

शाकाहारेin a vegetable-diet regimen
शाकाहारे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशाक-आहार (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग (आहार), सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (शाक + आहार)
फलम्fruit
फलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
दद्यात्should give
दद्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; विध्यर्थ (should give)
सौवर्णम्golden/of gold
सौवर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसौवर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (फलम् इत्यस्य)
घृतसंयुतम्mixed with ghee
घृतसंयुतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootघृत-संयुत (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (घृत + संयुत); विशेषण (फलम्/सौवर्णम् इत्यस्य)
रसानाम्of tastes/juices
रसानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (and)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात (indeed/only)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (रसानाम्)
त्यागेin the renunciation/abstention
त्यागे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्याग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
अनुक्तस्यof what is not mentioned
अनुक्तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootअनुक्त (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (उक्त √वच्), नञ्-पूर्वक; ‘not stated’
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (or)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थक-निपात (also/even)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (and)

Narada (teaching the rules of vrata and corresponding dāna in Uttara-bhāga context)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

It links self-restraint in food (āhāra-niyama and rasa-tyāga) with compassionate giving (dāna), teaching that austerity becomes spiritually fruitful when paired with generosity and purification.

By regulating the senses through dietary restraint and offering gifts in a spirit of surrender, the practitioner reduces attachment and supports a sattvic life conducive to Vishnu-bhakti, even when the specific vow is not explicitly listed.

Ritual application (kalpa-style vrata procedure) is implied: for a given niyama (like śākāhāra or rasa-tyāga), a corresponding dāna is prescribed—fruit with ghee and gold—showing how vows are completed through proper charitable acts.