Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

The Description of Mohinī’s Love Episode

न चापि वृक्षः फलपुष्पहीनो न क्षेत्रमासीद्यवशालिहीनम् । स्रवंति गावो घटपूरदुग्धं घृताधिकं शर्करवत्सुमिष्टम् ॥ १६ ॥

na cāpi vṛkṣaḥ phalapuṣpahīno na kṣetramāsīdyavaśālihīnam | sravaṃti gāvo ghaṭapūradugdhaṃ ghṛtādhikaṃ śarkaravatsumiṣṭam || 16 ||

Kein Baum war ohne Früchte und Blüten, und kein Feld war ohne Gerste oder Reis. Die Kühe ließen Milch fließen, die die Krüge füllte, reich an Ghee und süß, als wäre Zucker beigemischt.

nanot
na:
Pratiṣedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपातः
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपातः
apieven/also
api:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अपि = ‘also/even’
vṛkṣaḥtree
vṛkṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvṛkṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
phala-puṣpa-hīnaḥdevoid of fruits and flowers
phala-puṣpa-hīnaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootphala (प्रातिपदिक) + puṣpa (प्रातिपदिक) + hīna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (फलपुष्पयोः हीनः)
nanot
na:
Pratiṣedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपातः
kṣetramfield
kṣetram:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
āsītwas
āsīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
yava-śāli-hīnamwithout barley and rice
yava-śāli-hīnam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootyava (प्रातिपदिक) + śāli (प्रातिपदिक) + hīna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (यवशाल्योः हीनम्)
sravantithey flow/give forth
sravanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sru (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्
gāvaḥcows
gāvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
ghaṭa-pūra-dugdhammilk filling pots
ghaṭa-pūra-dugdham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootghaṭa (प्रातिपदिक) + pūra (प्रातिपदिक) + dugdha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (घटं पूरयति इति/घटपूरम् दुग्धम्)
ghṛta-adhikamrich in ghee
ghṛta-adhikam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootghṛta (प्रातिपदिक) + adhika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (घृतम् अधिकं यस्मिन्)
śarkarā-vatwith sugar
śarkarā-vat:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśarkarā (प्रातिपदिक) + vat (तद्धित-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तद्धितान्त (वत् = ‘having/with’)
su-miṣṭamvery sweet
su-miṣṭam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + miṣṭa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (सु + मिष्टम्)

Narada (narrating the mahatmya description; Uttara-Bhaga style narration)

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

FAQs

It portrays the visible fruits of punya and dharma in a sacred realm—nature itself becomes effortless, generous, and nourishing, indicating harmony between beings, land, and cosmic order.

Though not explicitly naming Vishnu here, the mahatmya-style abundance is traditionally presented as the outcome of living in devotion and righteousness—where divine favor expresses itself as well-being, fertility, and sweetness in daily life.

Indirectly, it reflects artha and krishi-based prosperity tied to dharma: fertile kṣetra (fields), reliable grains (yava, śāli), and go-sevā (care of cows). It is not a technical Vedanga teaching (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) in this verse.