Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Adhyaya 75The Fall and Restoration of Revatī Nakṣatra and the Birth of Raivata Manu

गर्भाधानविधानॆन न काममनुरुध्यता ।

पुत्रार्थं जनितश्चायं पुन्नाम्नो बिभ्यता मुने ॥

garbhādhāna-vidhānena na kāmam anurudhyatā /

putrārthaṃ janitaś cāyaṃ pun-nāmno bibhyatā mune

Durch den vorgeschriebenen Ritus der Empfängnis (garbhādhāna), nicht aus Hingabe an Begierde, wurde dieser Sohn gezeugt, um einen Sohn zu haben—aus Furcht vor der Hölle namens „Put“, o Weiser.

garbhādhāna-vidhānenaby the rite/procedure of conception
garbhādhāna-vidhānena:
Karaṇa (करण/instrument/means)
TypeNoun
Rootgarbhādhāna (प्रातिपदिक) + vidhāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neut.), तृतीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (garbhādhānasya vidhānam)
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
kāmamdesire/pleasure
kāmam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootkāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
anurudhyatā(I) did not pursue/comply with desire
anurudhyatā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootanu-rudh (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; ‘अनुरुध्यत’ = complied with/followed (here: pursued)
putra-arthamfor the sake of a son
putra-artham:
Prayojana (प्रयोजन/purpose)
TypeIndeclinable
Rootputra (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावः; द्वितीया-एकवचन-रूपेण अव्ययवत् (for the sake of a son)
janitaḥwas begotten/born
janitaḥ:
Kriyā (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootjan (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘born/produced’
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ayamthis (one)
ayam:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
punnāmnaḥof Punnāman (hell)
punnāmnaḥ:
Apādāna/Hetu (अपादान/हेतु: cause of fear)
TypeNoun
Rootpunnāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रयोग (as name), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; ‘पुन्नाम्नः’ = of (the hell called) Punnāman
bibhyatā(he) fears
bibhyatā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhī (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; ‘बिभ्यति’ (here written bibhyatā) = fears
muneO sage
mune:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन
Ṛtavāk (continuing)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaSaṃskārasPitri PujaGṛhastha duties

FAQs

Procreation is framed as saṃskāra-governed dharma aimed at ancestral welfare, not mere pleasure; yet the narrative problematizes the assumption that ‘having a son’ automatically fulfills pitṛ-duty.

Dharma/saṃskāra teaching; not pancalakṣaṇa.

The ‘Put’ etymology encodes fear-based religiosity; the text invites a deeper view where inner virtue (guṇa/ācāra) matters more than ritualized biological continuity.