Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Adhyaya 57The Ninefold Divisions of Bharata: Mountains, Rivers, and Peoples

शोणो महानदश्चैव नर्मदा सुरथाद्रिजा ।

मन्दाकिनी दशार्णा च चित्रकूटा तथापरा ॥

śoṇo mahānadaś caiva narmadā surathādrijā / mandākinī daśārṇā ca citrakūṭā tathāparā

(Die Flüsse) Śoṇa, Mahānadā, Narmadā, Surathādrijā; Mandākinī, Daśārṇā, ferner Citrakūṭā und andere.

शोणःthe river Śoṇa
शोणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशोण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नदी-नाम (proper name)
महानदःthe river Mahānada
महानदः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहानद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—महान् + नदः (कर्मधारय)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed/also
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (particle of emphasis)
नर्मदाthe river Narmadā
नर्मदा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
सुरथाद्रिजाSurathādrijā (river born from Surathā mountain)
सुरथाद्रिजा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसुरथा + अद्रि + जा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—सुरथायाः अद्रेः जा (षष्ठी-तत्पुरुष)
मन्दाकिनीthe river Mandākinī
मन्दाकिनी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमन्दाकिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
दशार्णाthe river Daśārṇā
दशार्णा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदशार्णा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
चित्रकूटाthe river Citrakūṭā
चित्रकूटा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचित्रकूटा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (adverb: ‘likewise’)
अपरāanother (river)
अपरā:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (adjective)
Unspecified in provided excerpt (catalogue continues)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

GeographySacred riversRegional identifiers

FAQs

By treating rivers as worthy of recitation, the text turns knowledge into devotion (jñāna→bhakti), encouraging gratitude toward life-sustaining waters.

Auxiliary descriptive register; often accompanies dharma and tīrtha sections rather than creation or dynastic accounts.

Great rivers like Narmadā and Śoṇa stand for major channels of prāṇa; remembering them is a meditative ‘mapping’ of sacred flow.