Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Adhyaya 38Dattatreya on Non-Identification (Mamata) and the Path to Liberation

मत्प्रश्नादेव ते ज्ञानमुत्पन्नमिदमुत्तमम् ।

ममेति प्रत्ययो येन क्षिप्तः शाल्मलितूलवत् ॥

matpraśnādeva te jñānamutpannamidamuttamam |

mameti pratyayo yena kṣiptaḥ śālmalitūlavat ||

Allein durch meine Frage ist in dir dieses vortreffliche Wissen entstanden; dadurch wurde die Vorstellung „mein“ fortgeschleudert wie die Baumwolle des Śālmali-Baumes.

मत्my
मत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचनार्थे (genitive sense) अव्ययवत् पूर्वपद; ‘my’ (समासपूर्वपद)
प्रश्नात्from (the) question
प्रश्नात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootप्रश्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
एवindeed, just
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/only)
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
उत्पन्नम्arisen, produced
उत्पन्नम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘arisen’
इदम्this
इदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying jñānam)
उत्तमम्excellent, supreme
उत्तमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
इतिthus (the notion)
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरणसूचक
प्रत्ययःconviction, notion
प्रत्ययः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रत्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
येनby which
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
क्षिप्तःthrown away, cast off
क्षिप्तः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (प्रत्ययः) क्षिप्तः
शाल्मलिof the silk-cotton tree
शाल्मलि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशाल्मलि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषार्थे पूर्वपद (genitive relation)
तूलवत्like cotton/floss
तूलवत्:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootतूलवत् (प्रातिपदिक/अव्ययवत् तद्धितान्त)
Formउपमानवाचक अव्यय (simile marker ‘-वत्’ used adverbially)
Dattātreya to Jaḍa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Inquiry (praśna) as catalystDropping ‘mine-ness’Lightness of detachment

FAQs

Sincere inquiry and dialogue can precipitate insight; the teacher’s role is to provoke clarity, enabling the student to abandon possessive fixation.

Pedagogical passage within narrative; not a pancalakṣaṇa section.

The śālmali-cotton simile suggests that once insight dawns, the heavy-seeming ‘mine’ bond is revealed as insubstantial and dispersible.