Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Adhyaya 27Madālasa’s Instruction to King Alarka: Royal Ethics, Self-Conquest, and Statecraft

मासानष्टौ यथा सूर्यस्तोयं हरति रश्मिभिः ।

सूक्ष्मेणैवाभ्युपायेन तथा शुल्कादिकं नृपः ॥

māsān aṣṭau yathā sūryas toyaṃ harati raśmibhiḥ | sūkṣmeṇaivābhyupāyena tathā śulkādikaṃ nṛpaḥ ||

Wie die Sonne in acht Monaten das Wasser durch ihre Strahlen emporzieht, so soll auch der König Steuern und ähnliche Abgaben auf feine, allmähliche Weise einziehen, ohne Härte.

māsānmonths (for eight months)
māsān:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण; duration)
TypeNoun
Rootmāsa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural
aṣṭaueight
aṣṭau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṣṭan (प्रातिपदिक/संख्याशब्द)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural; numeral adjective qualifying māsān
yathājust as
yathā:
Sambandha (उपमान-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormAvyaya; comparative conjunction
sūryaḥthe Sun
sūryaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
toyamwater
toyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottoya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
haratitakes away
harati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roothṛ (धातु)
FormLaṭ (Present/लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular; parasmaipada
raśmibhiḥby (his) rays
raśmibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootraśmi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural
sūkṣmeṇasubtly
sūkṣmeṇa:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootsūkṣma (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; used adverbially with upāyena
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle (निश्चयार्थक)
abhyupāyenaby a means/expedient
abhyupāyena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootabhi + upāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
tathāso/likewise
tathā:
Sambandha (उपमेय-निर्देश)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya; correlative adverb
śulka-ādikamtaxes and the like
śulka-ādikam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśulka + ādi (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; tatpurusha: śulka-ādi = 'tax and the like'
nṛpaḥthe king
nṛpaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
Didactic narrator within rājadharma teaching

{ "primaryRasa": "dharma", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Surya
RājadharmaTaxation ethicsGradualismNon-oppressive governance

FAQs

Revenue collection should be steady and minimally painful: like evaporation, it is effective precisely because it is gradual and non-violent, preserving the productive capacity of society.

Nīti instruction; not pancalakṣaṇa.

The Sun’s ‘taking’ is lawful and cyclical, returning as rain; likewise taxation is justified only when it re-circulates as protection and public good, not private hoarding.