Shloka 9

Adhyaya 26Madalasa's Teaching II

राजोवाच क्रियमाणेऽसकृन्नाम्नि कथ्यतां हास्यकारणम् ।

विक्रान्तश्च सुबाहुश्च तथान्यः शत्रुमर्दनः ॥

rājovāca kriyamāṇe 'sakṛn nāmni kathyatāṃ hāsyakāraṇam / vikrāntaś ca subāhuś ca tathānyaḥ śatrumardanaḥ

Der König sprach: „Da du immer wieder lachst, wenn ein Name gegeben wird, sage mir den Grund deines Lachens. (Ich habe sie) Vikrānta, Subāhu und den anderen Śatrumardana genannt.“

राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
क्रियमाणेwhile (it is) being done
क्रियमाणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु) + śāna (शानच्)
Formवर्तमानकर्मणि कृदन्त (शानच्), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; locative absolute sense ‘while being done’
असकृत्repeatedly
असकृत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootasakṛt (अव्यय)
Formअव्यय (frequency adverb)
नाम्निin the name (naming)
नाम्नि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
कथ्यताम्let it be told
कथ्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kath (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive imperative)
हास्यकारणम्the cause of laughter
हास्यकारणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothāsya (प्रातिपदिक) + kāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हास्यस्य कारणम्)
विक्रान्तःVikrānta
विक्रान्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvikrānta (प्रातिपदिक/क्त from vi√kram)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; proper name/epithet
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
सुबाहुःSubāhu
सुबाहुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsubāhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (सु बाही यस्य) used as name
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (likewise)
अन्यःanother
अन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; adjective/pronominal
शत्रुमर्दनःŚatrumardana
शत्रुमर्दनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśatru (प्रातिपदिक) + mardana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शत्रूणां मर्दनः) used as name
King (rājā) addressing Madālasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "hasya", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DialogueRoyal naming conventionsEgo and identityQuestioning and reasoning

FAQs

The king’s pride in heroic names is natural to kṣatriya culture, yet the text sets up a critique: identity built on power-epithets is fragile and may miss the child’s higher welfare.

Upākhyāna used for Dharma teaching; tangentially related to Vaṃśānucarita (royal family narrative), but the focus is ethical/psychological rather than genealogical cataloguing.

Names like Vikrānta/Subāhu/Śatrumardana symbolize outward force; the coming teaching will invert this, presenting inner mastery as the true ‘heroism’.