Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Adhyaya 18Arjuna Declines the Throne; Garga Directs Him to Dattatreya; The Gods Defeat the Daityas through Dattatreya’s Vision and the Movement of Lakshmi

पुत्र उवाच तस्य तन्निश्चयं ज्ञात्वा मन्त्रिमध्यस्थितोऽब्रवीत् ।

गर्गो नाम महाबुद्धिर्मुनिश्रेष्ठो वयोऽतिगः ॥

putra uvāca tasya tan-niścayaṃ jñātvā mantri-madhya-sthito 'bravīt | gargo nāma mahā-buddhir muni-śreṣṭho vayo 'tigaḥ ||

Der Sohn sprach: Als man seinen Entschluss erkannt hatte, erhob einer, der unter den Ministern stand, das Wort — Garga mit Namen, von großer Einsicht, der Beste der Weisen, schon hochbetagt.

पुत्रःthe son
पुत्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (Gen.), एकवचनम्
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम् (निश्चयम् इति विशेषणम्)
निश्चयम्decision, resolve
निश्चयम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; धातु: ज्ञा (to know)
मन्त्रिminister, counsellor
मन्त्रि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (compound member)
मध्यmiddle
मध्य:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (compound member)
स्थितःstanding
स्थितः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; अर्थ: ‘standing/placed’
मन्त्रिमध्यस्थितःstanding among the ministers
मन्त्रिमध्यस्थितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्त्रि + मध्य + स्थित (प्रातिपदिक-समूह)
Formसप्तमी-तत्पुरुष: ‘मन्त्रिणां मध्ये स्थितः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
अब्रवीत्spoke
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
गर्गःGarga
गर्गः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/Naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक-निपात (particle meaning ‘by name’)
महाgreat
महा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिक (compound member)
बुद्धिःintelligence
बुद्धिः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
महाबुद्धिःof great intellect
महाबुद्धिः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + बुद्धि (प्रातिपदिक-समूह)
Formकर्मधारय: ‘महती बुद्धिः यस्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम् (गर्गः इति विशेषणम्)
मुनिश्रेष्ठःbest of sages
मुनिश्रेष्ठः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootमुनि + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक-समूह)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘मुनीनां श्रेष्ठः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
वयःage
वयः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Acc.), एकवचनम्
अतिगःhaving surpassed
अतिगः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति + गम् (धातु)
Formक्विप्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; उपसर्ग: अति; अर्थ: ‘one who has gone beyond’
Narrator voice marked as ‘putra’ (son) introducing Garga’s speech

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Counsel literatureMinister-sage archetypeDharma-guided governance

FAQs

A righteous polity requires wise counsel: the presence of a sage among ministers signals that political power should be checked and guided by dharma-jñāna.

Narrative setup within vaṃśānucarita-style instruction (conduct of rulers and events), not a direct pancalakṣaṇa category by itself.

Garga represents the ‘inner guru’—discriminative wisdom arising within the council of faculties—intervening when ambition crystallizes into irreversible resolve.