Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

Adhyaya 14The Messenger of Yama Explains Karmic Retribution and the Causes of Naraka Torments

प्राणान्तिकं ददुस्तापमदुष्टानाञ्च येऽधमाः ।

करम्भवालुकासंस्थास्त इमे पापभागिनः ॥

prāṇāntikaṃ dadus tāpam aduṣṭānāṃ ca ye 'dhamāḥ /

karambhavālukāsaṃsthās ta ime pāpabhāginaḥ

Jene Elenden, die Unschuldigen lebensbedrohliche Hitze und Qual zufügten — diese Sünder lässt man in der Strafe namens karambha-vālukā wohnen (eine Pein aus glühendem Sand bzw. brennender, breiartiger Masse).

प्राणान्तिकम्life-threatening / up to death
प्राणान्तिकम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राण + अन्तिक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (prāṇānām antikam = up to life/death), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'तापम्' इति विशेषणम्
ददुःthey gave / inflicted
ददुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
तापम्pain / torment
तापम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अदुष्टानाम्of the innocent (non-wicked)
अदुष्टानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअ + दुष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; नञ्-समास (negation)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय
अधमाःthe vile ones
अधमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअधम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
करम्भवालुकासंस्थाःplaced in (a mixture of) gruel and sand
करम्भवालुकासंस्थाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकरम्भ + वालुका + संस्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (karambha-vālukāsu saṃsthāḥ = situated/placed in gruel and sand), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'ते' इति विशेषणम्
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
इमेthese
इमे:
Apposition (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पापभागिनःsharers in sin / sinners
पापभागिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपाप + भागिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (pāpasya bhāgī = partaker of sin), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; -inान्त-शब्द
Didactic narration (frame-speaker not explicit in excerpt)

{ "primaryRasa": "bhayanaka", "secondaryRasa": "raudra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Karmic retributionNon-violence (ahiṃsā)Protection of the innocentNaraka

FAQs

Inflicting extreme suffering on the innocent is a high-grade adharma. The text frames cruelty as an actionable karmic cause, not merely a social failing.

Dharma/ācāra instruction through naraka-varṇana; outside the strict pancalakṣaṇa headings.

‘Heat’ (tāpa) is both physical and mental. One who burns others with oppression, intimidation, or violence externalizes inner tamas and returns to a realm where that ‘heat’ becomes their environment.