Previous Verse
Next Verse

Shloka 94

Adhyaya 10Jaimini’s Questions on Birth, Death, Karma, and the Embodied Journey

जायन्ते च कुले तत्र सद्वृत्तपरिपालकाः ।

भोगान् सम्प्राप्नुवन्त्युग्रांस्ततो यान्त्यूर्ध्वमन्यथा ॥

jāyante ca kule tatra sadvṛttaparipālakāḥ | bhogān samprāpnuvanty ugrāṃs tato yānty ūrdhvam anyathā ||

Dort werden sie in einer Familie geboren, die gute Lebensführung wahrt; sie erlangen machtvolle Genüsse und steigen dann wieder empor — oder auch anders (je nach ihrem Wandel).

जायन्तेare born
जायन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (जन् धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
कुलेin a family
कुले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशार्थक-अव्यय (locative adverb: there)
सद्वृत्तपरिपालकाःupholders of good conduct
सद्वृत्तपरिपालकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsat-vṛtta + pari-pālaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष: सद्वृत्तस्य परिपालकाः = 'maintainers of good conduct'
भोगान्enjoyments
भोगान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
सम्प्राप्नुवन्तिattain
सम्प्राप्नुवन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-pra-āp (आप् धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; (पाठे सम्प्राप्नुवन्त्युग्रान् इति संधिः)
उग्रान्intense, mighty
उग्रान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootugra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; भोगान् इति विशेषण
ततःthen, thereafter
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formअपादान/क्रमार्थक-अव्यय (ablatival adverb: then/from there/thereafter)
यान्तिgo
यान्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootyā (या धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; (यान्ति + ऊर्ध्वम्)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootūrdhva (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formदिशार्थक-अव्यय (adverb: upwards)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootanyathā (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (adverb: otherwise)
Pitā to Putra

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

RebirthEthical conduct (sadvṛtta)Karmic mobility (rise/fall)Householder virtue (implicit)

FAQs

Good rebirth is not merely a reward but a responsibility: being born in a ‘good family’ is linked with maintaining sadvṛtta. Future ascent depends on continued dharmic living, not pedigree alone.

Ancillary dharma teaching via karmaphala and rebirth logic; not directly sarga/pratisarga/vaṃśa/manvantara here.

‘Upward’ suggests refinement of saṃskāras; ‘otherwise’ signals the pivotal role of free action within conditioned circumstances—karma is dynamic, not a single fixed fate.