Shloka 12
Arjuna’s Self-Identification and the Ten Names
Uttara–Arjuna Saṃvāda
क्लेशितश्न वने शूरो वासवेनापि शिक्षित: । अमर्षवशमापन्नो वासवप्रतिमो युधि । नेहास्य प्रतियोद्धारमहं पश्यामि कौरवा:,“कौरवो! साक्षात् इन्द्रने भी इन्हें अस्त्रविद्याकी शिक्षा दी है। युद्धमें कुपित होनेपर ये साक्षात् इन्द्रके समान पराक्रम दिखाते हैं। तुम लोगोंने इन शूरवीरको वनमें (अनुचित) क्लेश पहुँचाया है। मुझे इनका सामना करनेवाला कोई योद्धा यहाँ नहीं दिखायी देता
kleśitaś ca vane śūro vāsavenāpi śikṣitaḥ | amarṣavaśam āpanno vāsavapratimo yudhi | nehāsya pratiyoddhāram ahaṃ paśyāmi kauravāḥ ||
Vaiśampāyana sprach: „Dieser Held wurde im Wald zu Unrecht gequält, und sogar Vāsava (Indra) hat ihn in der Waffenlehre unterwiesen. Wenn ihn im Kampf gerechter Zorn ergreift, zeigt er eine Kraft, die Indra selbst gleicht. O Kauravas, ich sehe hier keinen Krieger, der ihm wahrhaft standhalten könnte.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Injustice done to a righteous and capable person can return as overwhelming consequence: when a warrior trained and strengthened (even by divine instruction) is driven by indignation at wrongdoing, ordinary opponents may be unable to withstand him. The verse underscores ethical causality—harm inflicted without dharma invites peril.
The narrator, Vaiśampāyana, describes a formidable hero—one who has endured hardship in the forest and received training from Indra. He warns the Kauravas that, once angered in battle, this warrior becomes Indra-like in prowess, and that no one present seems capable of opposing him.