Shloka 4
Omens in the Kuru Host and Droṇa’s Recognition of Arjuna (क्लीबवेषधारी पार्थ-परिज्ञानम्)
सा रत्नभूता मनस: प्रियार्चिता सुता विराटस्य यथेन्द्रलक्ष्मी: । सुदर्शनीया प्रमुखे यशस्विनी प्रीत्याब्रवीदर्जुनमायतेक्षणा,विराटकुमारी उत्तरा स्त्रियोंमें रत्नस्वरूपा और मनको प्रिय लगनेवाली थी। वह उस राजभवनमें इन्द्रकी साम्राज्यलक्ष्मीके समान सम्मानित थी। उसके नेत्र बड़े-बड़े थे। वह यशस्विनी बाला सामनेसे देखने ही योग्य थी। वह अर्जुनसे प्रेमपूर्वक बोली--
sā ratnabhūtā manasaḥ priyārcitā sutā virāṭasya yathendralakṣmīḥ | sudarśanīyā pramukhe yaśasvinī prītyābravīd arjunam āyatekṣaṇā ||
Vaiśampāyana sprach: Uttarā, die Tochter König Virāṭas, war wie ein Juwel unter den Frauen—dem Herzen lieb und mit Zuneigung geehrt. In jenem königlichen Haus wurde sie verehrt wie Indras eigene Herrschafts-Glücksgöttin, Indralakṣmī. Mit großen, ausdrucksvollen Augen und strahlendem Ruf war sie eine Jungfrau, die es wert war, von Angesicht zu Angesicht geschaut zu werden. In Wärme und Zuneigung sprach sie zu Arjuna.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights social-ethical ideals of a royal household: a worthy person is honored with affection and respect, and inner esteem (being 'dear to the heart') is paired with public dignity. It also frames Uttarā’s approach as courteous and affectionate, setting a tone of propriety before the ensuing events.
The narrator introduces Uttarā, King Virāṭa’s daughter, praising her beauty, reputation, and honored status in the palace. She then addresses Arjuna (in his concealed identity during the Virāṭa episode), speaking to him with affection, which leads into the next action/dialogue in the chapter.