Shloka 29
Virāṭa-parva Adhyāya 33 — Kuru Cattle-Raid and Matsya Mobilization (भूमिंजय-प्रेरणा)
तद् दृष्टवा तादृशं युद्ध सुशर्मा युद्धदुर्मद: । चिन्तयामास मनसा किं शेषं हि बलस्य मे । अपरो दृश्यते सैन्ये पुरा मग्नो महाबले,ऐसा भयानक युद्ध देख रणोन्मत्त सुशर्मा मन-ही-मन सोचने लगा, “जान पढ़ता है, मेरी सेना बुरी तरह मारी जायगी; क्योंकि मेरा दूसरा भाई भी पहलेसे ही इस विशाल सैन्य- समुद्रमें डूबा हुआ दिखायी देता है”
tad dṛṣṭvā tādṛśaṃ yuddhaṃ suśarmā yuddha-durmadaḥ | cintayāmāsa manasā kiṃ śeṣaṃ hi balasya me | aparaḥ dṛśyate sainye purā magno mahābale ||
Vaiśampāyana sprach: Als er eine so schreckliche Schlacht sah, begann Suśarmā—trunken vom Kriegsstolz—in seinem Herzen zu grübeln: „Welche Kraft wird mir nun noch bleiben? In diesem gewaltigen Heer erscheint auch mein anderer Bruder bereits versunken, als wäre er vom weiten Meer der Schlacht verschlungen.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how martial arrogance collapses when confronted with the tangible losses of war. Ethical awareness arises not from boasting but from recognizing the fragility of power and the human cost—especially when one’s own kin are being overwhelmed.
As the fighting turns terrifying, Suśarmā observes the intensity of the battle and realizes his forces are being consumed. He inwardly questions what strength will remain to him, noting that even his other brother appears already overwhelmed within the vast army.