Shloka 18
Adhyāya 14: Sudēṣṇā Sends Sairandhrī to Kīcaka’s House (सुदेष्णा–सैरन्ध्री–कीचक संवादः)
“क्या तुम कामदेवके अंगोंसे क्रीड़ा करनेवाली अतिशय रूपवती रति हो? सुभ्रु! तुम चन्द्रमाकी परम उत्तम प्रभाके समान अत्यन्त उद्भासित हो रही हो ।। अपि चेक्षणपक्ष्माणां स्मितं ज्योत्स्नोपमं शुभम् । दिव्यांशुरश्मिभिव॒त्तं दिव्यकान्तिमनोरमम्,“तुम्हारा सुन्दर मुखचन्द्र अनुपम लक्ष्मीसे अलंकृत है, तुम्हारे नेत्रोंकी अधखुली पलकें चाँदनीके समान मनको आह्लादित करनेवाली हैं। दिव्य रश्मियोंसे आवृत तुम्हारा यह मुखचन्द्र दिव्य छबिके द्वारा मनको रमा लेनेवाला है। इसे देखकर सम्पूर्ण जगत्में कौन ऐसा पुरुष है, जो कामके अधीन न हो जाय?
api cekṣaṇapakṣmāṇāṁ smitaṁ jyotsnopamaṁ śubham | divyāṁśuraśmibhir vṛttaṁ divyakāntimanoramam ||
Vaiśampāyana sprach: „Bist du etwa Rati, die überaus Schöne, die mit den Gliedern Kāmadevas, des Gottes der Begierde, spielt? O Frau mit schönen Brauen, du leuchtest wie das erhabenste Mondlicht. Deine halbgesenkten Lider und dein glückverheißendes Lächeln sind wie Mondschein, der den Geist erfreut. Dein mondgleiches Antlitz, von göttlichen Strahlen umkränzt, betört mit himmlischem Glanz. Wer es sieht—welcher Mann in der ganzen Welt fiele nicht unter die Herrschaft des Verlangens?“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how sensory beauty can overpower self-control, implicitly warning that desire (kāma) can seize the mind when one is captivated by outward charm; ethical steadiness requires vigilance over the senses.
Vaiśampāyana narrates a scene of admiration in which a woman’s beauty is described through lunar imagery—moonlight-like smile and radiant face—suggesting that any man who beholds her would be stirred by desire.