Shloka 4
Virāṭa-parva, Adhyāya 12 — Concealed Service in Matsya and Bhīma’s Arena Victory
अभ्येत्य राजानममित्रहाब्रवी - ज्जयो<स्तु ते पार्थिव भद्रमस्तु व: । हयेषु युक्तो नृप सम्मतः: सदा तवाश्वसूतो निपुणो भवाम्यहम्,तत्पश्चात् राजसेवकोंके साथ राजाके समीप आकर शत्रुहन्ता नकुलने कहा--“राजन्! आपकी जय हो। आपका कल्याण हो। मैं घोड़ोंको शिक्षा देनेमें निपुण हूँ और अनेक राजाओंसे सम्मानित हूँ। मैं सदा आपके घोड़ोंका चतुर सारथि हो सकता हूँ
abh्यetya rājānam amitrahābravīt—jayo 'stu te pārthiva bhadram astu vaḥ | hayeṣu yukto nṛpa sammataḥ sadā tavāśvasūto nipuṇo bhavāmy aham ||
Vaiśampāyana sprach: Als er zum König trat, sagte Nakula — der Bezwinger der Feinde —: „Sieg dir, o König; Wohlergehen sei mit dir. Ich bin kundig im Abrichten und im Umgang mit Pferden und seit langem unter Königen geachtet. Ich kann dir beständig als erfahrener Wagenlenker und Pferdetrainer dienen.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma through prudent self-control: even a noble warrior may adopt humble service and concealment to keep a vow, avoid needless conflict, and protect the host kingdom—showing that right conduct depends on context and duty, not merely status.
During the incognito year in Virāṭa’s kingdom, Nakula approaches the king and offers his services as an expert in horses—training and charioteering—presenting a credible role that fits his abilities while maintaining the Pandavas’ concealment.