Shloka 15
अर्जुनस्य इन्द्रकीलगमनम् तथा शक्रसाक्षात्कारः
Arjuna’s journey to Indrakīla and encounter with Indra
नानापुष्पफलोपेतं नानापक्षिनिषेवितम् । नानामृगगणाकीर्ण सिद्धचारणसेवितम्,जो नाना प्रकारके फल-फूलोंसे भरा था, भाँति-भाँतिके पक्षी जहाँ कलरव कर रहे थे, अनेक जातियोंके मृग उस वनमें सब ओर विचरते रहते थे तथा कितने ही सिद्ध और चारण निवास कर रहे थे
nānāpuṣpaphalopetaṃ nānāpakṣiniṣevitam | nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ siddhacāraṇasevitam ||
Vaiśaṃpāyana sprach: Der Wald war mit vielerlei Blumen und Früchten geschmückt. Verschiedene Vögel suchten ihn auf, und ihr Ruf erfüllte ihn ringsum; er wimmelte von Herden vieler Arten von Hirschen und anderem Wild, das überall umherstreifte; und er war auch von zahlreichen Siddhas und Cāraṇas bewohnt und besucht. Das Bild ruft eine heilige, lebensspendende Wildnis hervor—eine geordnete Harmonie der Natur und der asketischen Gegenwart—die die Reise rahmt und eine sittliche Stimmung von Selbstzucht und Betrachtung schafft.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a dharmic ideal of harmony: nature’s abundance (flowers and fruits) coexists with non-violent life (birds and animals) and spiritual attainment (Siddhas and Cāraṇas). Such a setting implicitly supports values of restraint, reverence for living beings, and contemplative living.
Vaiśaṃpāyana describes the forest landscape encountered in the Vana Parva narrative—an abundant, lively, and sanctified woodland populated by animals and visited by exalted beings—establishing the atmosphere for events connected with the protagonists’ life in exile.