Shloka 38
Bhīmasena’s Discourse on Kāla, Resolve, and the Feasibility of Ajñātavāsa (भीमसेनस्य कालोपदेशः)
वैशम्पायन उवाच एवमुकक््त्वा प्रपन्नाय शुचये भगवान् प्रभु: । प्रोवाच लोकतत्त्वज्ञो योगी विद्यामनुत्तमाम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! ऐसा कहकर लोकतत्त्वके ज्ञाता एवं शक्तिशाली योगी परम बुद्धिमान् सत्यवतीनन्दन भगवान् व्यासजीने अपनी शरणमें आये हुए पवित्र धर्मराज युधिष्ठिरको उस अत्युत्तम विद्याका उपदेश किया और कुन्तीकुमारकी अनुमति लेकर फिर वहीं अन्तर्धान हो गये
Vaiśampāyana uvāca: evam uktvā prapannāya śucaye bhagavān prabhuḥ | provāca lokatattvajño yogī vidyām anuttamām ||
Vaiśampāyana sprach: Nachdem er so geredet hatte, unterwies der gesegnete und mächtige Herr — Vyāsa, der yogische Kenner der Veden und der wahren Grundsätze der Welt — den reinen Yudhiṣṭhira, der bei ihm Zuflucht gesucht hatte, in jener unvergleichlichen Erkenntnis. (Im Fortgang der Erzählung verschwindet er, nachdem er diese Lehre gewährt und mit Zustimmung des Sohnes der Kuntī, erneut.)
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical-spiritual framework of instruction: true knowledge (vidyā) is transmitted by a realized teacher (lokatattvajña yogī) to a worthy recipient characterized by purity and surrender (śuci, prapanna). The emphasis is on humility, refuge in wisdom, and the authority of dharmic insight.
After speaking previously, Vaiśampāyana narrates that the powerful sage Vyāsa, described as a yogin who knows the world’s true principles, proceeds to teach Yudhiṣṭhira—who has approached him in surrender—an unsurpassed doctrine/knowledge, marking a pivotal moment of guidance in the forest narrative.