Shloka 12

Devanagari script

ततः कालेन महता सावित्र्या: कीर्तिवर्धनम्‌ । तद्‌ वै पुत्रशतं जज्ञे शूराणामनिवर्तिनाम्‌,तदनन्तर दीर्घकालके पश्चात्‌ सावित्रीके गर्भसे उसकी कीर्ति बढ़ानेवाले सौ पुत्र उत्पन्न हुए। वे सब-के-सब शूरवीर तथा संग्राममें कभी पीछे न हटनेवाले थे

Transliteration

tataḥ kālena mahatā sāvitrīyāḥ kīrtivardhanam | tad vai putraśataṃ jajñe śūrāṇām anivartinām ||

Translation

Dann, nach langer Zeit, zur Mehrung von Sāvitrīs Ruhm, wurden ihr wahrlich hundert Söhne geboren — lauter Helden, standhaft und im Kampf niemals zurückweichend.

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय (तस्मात्/ततः = thereafter/from that)

• कालेन: by/with time
• कालेन: Karana
• Type: Noun
• Root: काल
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• महता: great/long
• महता: Karana
• Type: Adjective
• Root: महत्
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (काल-विशेषणम्)

• सावित्र्याः: of Savitri
• सावित्र्याः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: सावित्री
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• कीर्तिवर्धनम्: fame-increasing (thing/event)
• कीर्तिवर्धनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कीर्ति-वर्धन
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• वै: indeed
• Type: Indeclinable
• Root: वै
• Form: अव्यय (निश्चयार्थक/खलु-अर्थे)

• पुत्रशतम्: a hundred sons
• पुत्रशतम्: Karta
• Type: Noun
• Root: पुत्र-शत
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• जज्ञे: was born/arose
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनने)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• शूराणाम्: of heroes
• शूराणाम्: Sambandha
• Type: Noun
• Root: शूर
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• अनिवर्तिनाम्: of those who do not turn back
• अनिवर्तिनाम्: Sambandha
• Type: Adjective
• Root: अनि-वर्तिन्
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (शूराणाम्-विशेषणम्)

Speaker

मार्कण्डेय उवाच

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Sāvitrī

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights that steadfast dharma and resolve lead to lasting kīrti (renown) and the strengthening of one’s lineage; virtue bears fruit over time, and its fruits are characterized by firmness and courage.

What is happening in the narrative?

Mārkaṇḍeya continues the account of Sāvitrī, stating that after a long time she gave birth to a hundred sons, all heroic and unwavering in battle, thereby enhancing her fame.