Shloka 34
Ajñātavāsa-saṅkalpaḥ — Yudhiṣṭhira’s Resolve and Dhaumya’s Exempla on Concealment
सावित्रयुवाच प्रजास्त्वयैता नियमेन संयता नियम्य चैता नयसे निकामया । ततो यमत्वं तव देव विश्रुतं निबोध चेमां गिरमीरितां मया,सावित्री बोली--देव! इस सारी प्रजाको आप नियमसे संयममें रखते हैं और उसका नियमन करके आप अपनी इच्छाके अनुसार उसे विभिन्न लोकोंमें ले जाते हैं। इसीलिये आपका “यम” नाम सर्वत्र विख्यात है। मैं जो बात कहती हूँ, उसे सुनिये
sāvitrī uvāca—prajās tvayaitā niyamena saṁyatā niyamya caitā nayase nikāmayā | tato yamatvaṁ tava deva viśrutaṁ nibodha cemāṁ giram īritāṁ mayā ||
Sāvitrī sprach: „O Gott, du hältst diese Wesen durch Gesetz und Zucht im Zaum; nachdem du sie geordnet hast, führst du sie nach deinem Willen in ihre jeweiligen Bereiche. Darum ist dein Stand als ‘Yama’—der Regler—überall berühmt. Nun höre die Worte, die ich spreche.“
यम उवाच
Educational Q&A
Yama is portrayed not merely as the god of death but as the cosmic regulator who restrains beings through niyama (law/discipline) and guides them to appropriate destinies; Savitri frames her appeal by acknowledging this moral order.
In the Savitri–Satyavan episode, Savitri addresses Yama directly. She respectfully praises his function as the controller of beings and asks him to listen, preparing the ground for her subsequent requests and arguments.