Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

मārkaṇḍeya-ukta yuddha-vyūha-pratyavyūhaḥ

Battle Formations and Countermeasures in the Rāmopākhyāna

मौर्वीविसृष्टा: स्तनयित्नुघोषा गाण्डीवमुक्तास्त्वतिवेगवन्त: । हस्तं समाहत्य धनंजयस्य भीमा: शब्दं घोरतरं नदन्ति,अर्जुनके गाण्डीव धनुषकी प्रत्यज्चासे छूटे हुए अत्यन्त वेगशाली बाण मेघोंके समान गर्जना करते हैं। वे भयानक बाण अर्जुनके हाथसे टकराकर अत्यन्त घोर शब्दकी सृष्टि करते हैं

maurvī-visṛṣṭāḥ stanayitnu-ghoṣā gāṇḍīva-muktās tv ati-vega-vantaḥ | hastaṃ samāhatya dhanañjayasya bhīmāḥ śabdaṃ ghorataraṃ nadanti ||

Jayadratha sprach: „Von der Sehne gelöst, donnernd wie Gewitterwolken, fliegen die aus dem Gāṇḍīva geschossenen Pfeile mit ungeheurer Geschwindigkeit. Wenn diese furchterregenden Geschosse gegen Dhanañjayas Hand schlagen, erheben sie einen noch schrecklicheren Klang.“

मौर्वी-विसृष्टाःreleased from the bowstring
मौर्वी-विसृष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमौर्वीविसृष्ट (मौर्वी + विसृष्ट)
FormMasculine, Nominative, Plural
स्तनयित्नु-घोषाःthunder-roaring
स्तनयित्नु-घोषाः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्तनयित्नुघोष (स्तनयित्नु + घोष)
FormMasculine, Nominative, Plural
गाण्डीव-मुक्ताःshot from (the bow) Gāṇḍīva
गाण्डीव-मुक्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootगाण्डीवमुक्त (गाण्डीव + मुक्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
अति-वेग-वन्तःexceedingly swift
अति-वेग-वन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootअतिवेगवत् (अति + वेग + वत्)
FormMasculine, Nominative, Plural
हस्तम्hand
हस्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootहस्त
FormMasculine, Accusative, Singular
समाहत्यhaving struck
समाहत्य:
TypeIndeclinable
Rootसम्-आ-हन्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
धनंजयस्यof Dhanañjaya (Arjuna)
धनंजयस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Genitive, Singular
भीमाःterrible
भीमाः:
Karta
TypeAdjective
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Plural
शब्दम्sound
शब्दम्:
Karma
TypeNoun
Rootशब्द
FormMasculine, Accusative, Singular
घोर-तरम्more dreadful
घोर-तरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootघोरतर (घोर + तर)
FormMasculine, Accusative, Singular
नदन्तिthey roar/resound
नदन्ति:
TypeVerb
Rootनद्
FormPresent (Lat), Third, Plural, Parasmaipada

जयद्रथ उवाच

J
Jayadratha
D
Dhanañjaya (Arjuna)
G
Gāṇḍīva
M
maurvī (bowstring)
A
arrows

Educational Q&A

The verse highlights the overwhelming force of martial action and its consequences: power expressed through weapons creates fear and escalation. Ethically, it underscores how violence amplifies dread, even when performed by a renowned hero.

Jayadratha describes Arjuna’s arrows released from the Gāṇḍīva: they roar like thunder and, upon striking against Arjuna’s hand (in the clash of combat), produce an even more terrifying sound—emphasizing the intensity of the encounter.