Shloka 293
मुद्गलोपाख्यानम् — व्रीहिद्रोणदानं, दुर्वाससः परीक्षा, स्वर्गगुणप्रश्नः
Mudgala Episode: Rice-measure Charity, Durvāsas’ Test, Inquiry on Heaven
संजहूु: प्रद्गुतानश्वाञ्छरवेगान् धनूंषि च । चित्रसेनने उनसे कहा--'कुन्तीनन्दन! इस युद्धमें मुझे तुम अपना सखा चित्रसेन समझो।” यह सुनकर अर्जुनने चित्रसेनकी ओर दृष्टिपात किया। अपने सखाको युद्धमें अत्यन्त दुर्बल हुआ देख पाण्डवप्रवर अर्जुनने अपने धनुषपर प्रकट किये हुए उस दिव्यास्त्रका उपसंहार कर दिया। अर्जुनको अपना अस्त्र समेटते देख सब पाण्डवोंने भी दौड़ते हुए घोड़ोंको रोक लिया तथा वेगपूर्वक छूटनेवाले बाणों और धनुषोंका संचालन भी बंद कर दिया
sañjahūḥ pradgutān aśvān charavegān dhanūṃṣi ca |
Vaiśampāyana sprach: Sie zügelten die Pferde, die nach vorn gestürmt waren, und hielten auch die Bögen und Waffen zurück, die sich pfeilschnell bewegten. Da redete Citraseṇa ihn an: „Sohn der Kuntī, betrachte mich in dieser Schlacht als deinen Freund, Citraseṇa.“ Als Arjuna dies hörte, blickte er zu Citraseṇa; und als er sah, wie sein Freund im Kampf überaus geschwächt war, rief der Vornehmste der Pāṇḍavas das göttliche Geschoss zurück, das er auf seinem Bogen hervortreten ließ. Als man sah, dass Arjuna seine Waffe zurücknahm, liefen auch alle Pāṇḍavas herbei, zügelten ihre galoppierenden Pferde und stellten das kraftvolle Abschießen und Führen von Pfeilen und Bögen ein—aus Achtung vor Freundschaft und dem Gebot der Angemessenheit mitten im Krieg.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even in warfare, dharma includes restraint: when a friend or ally is endangered or weakened, one should avoid disproportionate force and act with propriety, recalling excessive power and preventing needless harm.
Citraseṇa asks Arjuna to treat him as a friend in the midst of battle. Arjuna, seeing Citraseṇa’s weakened state, withdraws a divine missile already invoked on his bow. Observing this, the other Pāṇḍavas also rein in their horses and stop the rapid discharge of arrows, effectively pausing the fight.