Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Duryodhana’s Śaraṇāgati and the Pāṇḍavas’ Resolve

Gandharva Encounter

तदनन्तर प्रजापति ब्रह्माजीने महासेनसे कहा--'वत्स! अब तुम अपने पिता त्रिपुरविनाशक महादेवजीसे मिलो ।। रुद्रेणाग्निं समाविश्य स्वाहामाविश्य चोमया । हितार्थ सर्वलोकानां जातस्त्वमपराजित:,“भगवान्‌ रुद्रने अग्निमें और भगवती उमाने स्वाहामें प्रवेश करके समस्त लोकोंके हितके लिये तुम-जैसे अपराजित वीरको उत्पन्न किया है

tadanantaraṁ prajāpatiḥ brahmā mahāsenāya uvāca— “vatsa! adhunā tvaṁ svapitaraṁ tripuravināśakaṁ mahādevaṁ milasva. rudreṇāgniṁ samāviśya svāhām āviśya comayā hitārthaṁ sarvalokānāṁ jātastvam aparājitaḥ.”

Darauf sprach Prajāpati Brahmā zu Mahāsena: „Mein Kind, geh nun und begegne deinem Vater, Mahādeva, dem Zerstörer von Tripura. Denn indem Rudra in Agni einging und Umā in Svāhā einging, bist du als unbesiegbarer Held zum Wohle aller Welten hervorgebracht worden.“

रुद्रेणby Rudra
रुद्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootरुद्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
अग्निम्Agni (fire-god)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Accusative, Singular
समाविश्यhaving entered
समाविश्य:
TypeVerb
Rootसम्-आ-विश्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
स्वाहाम्Svāhā
स्वाहाम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वाहा
FormFeminine, Accusative, Singular
आविश्यhaving entered
आविश्य:
TypeVerb
Rootआ-विश्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
and
:
TypeIndeclinable
Root
उमयाby Umā
उमया:
Karana
TypeNoun
Rootउमा
FormFeminine, Instrumental, Singular
हितार्थम्for the welfare-purpose
हितार्थम्:
TypeNoun
Rootहितार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
सर्वलोकानाम्of all worlds/people
सर्वलोकानाम्:
TypeNoun
Rootसर्वलोक
FormMasculine, Genitive, Plural
जातःborn/produced
जातः:
TypeVerb
Rootजन्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
अपराजितःunconquered, invincible
अपराजितः:
TypeAdjective
Rootअपराजित
FormMasculine, Nominative, Singular

मार्कण्डेय उवाच

M
Mārkaṇḍeya
B
Brahmā (Prajāpati)
M
Mahāsena (Skanda/Kārttikeya)
M
Mahādeva (Śiva/Rudra)
T
Tripura
A
Agni
U
Umā (Pārvatī)
S
Svāhā

Educational Q&A

Power and victory are portrayed as legitimate when aligned with loka-hita (the welfare of all worlds). The hero’s invincibility is not for egoistic conquest but for sustaining dharma through a divinely sanctioned purpose.

Mārkaṇḍeya reports Brahmā’s instruction to Mahāsena: he should meet his father Śiva (Tripura’s destroyer). Brahmā explains Mahāsena’s extraordinary origin—Rudra’s presence in Agni and Umā’s presence in Svāhā—emphasizing that the birth was arranged for universal benefit.