Shloka 8
अध्याय १९० — वामदेव-वाम्य-वृत्तान्तः
The Vāmadeva Horses Episode and the Ethics of Promise
सदिशं च नभ: कायो वायुर्मनसि मे स्थित: । मया क्रतुशतैरिष्टं बहुभि: स्वाप्तदक्षिणै:,अग्नि मेरा मुख है, पृथ्वी चरण है, चन्द्रमा और सूर्य नेत्र हैं। द्युलोक मेरा मस्तक है। आकाश और दिशाएँ मेरे कान हैं तथा जल मेरे शरीरके पसीनेसे प्रकट हुआ है। दिशाओंसहित आकाश मेरा शरीर है। वायु मेरे मनमें स्थित है। मैंने पर्याप्त दक्षिणाओंसे युक्त अनेक शत यज्ञोंद्वारा यजन किया है
sadiśaṃ ca nabhaḥ kāyo vāyur manasi me sthitaḥ | mayā kratuśatair iṣṭaṃ bahubhiḥ svāptadakṣiṇaiḥ ||
Die Gottheit verkündet ihre kosmische Identität: Der Himmel samt den Himmelsrichtungen ist ihr eigener Leib, und der Wind weilt in ihrem Geist. Ferner erklärt sie, sie habe Hunderte von Opferhandlungen vollzogen, jede begleitet von reichen und rechtmäßig dargebrachten Gaben (dakṣiṇā) an die Offizianten. Im Zusammenhang verknüpft die Rede moralische Autorität mit kosmischer Allgegenwart und der disziplinierten Praxis des yajña—und deutet an, dass rechtmäßige Macht in Ordnung (ṛta/dharma), Selbstzucht und großzügigem Geben gründet, nicht in bloßer Gewalt.
देव उवाच
Educational Q&A
Legitimate greatness is portrayed as rooted in cosmic order and ethical discipline: the Deity is all-pervading (space and directions as body) and also upholds dharma through yajña performed with proper dakṣiṇā—emphasizing generosity, correctness, and responsibility as marks of true authority.
A divine speaker is describing His own vast, cosmic constitution and then asserting His merit and standing by citing the performance of numerous Vedic sacrifices accompanied by duly given gifts—establishing credibility and moral weight within the ongoing dialogue.