Shloka 44
अध्याय १९० — वामदेव-वाम्य-वृत्तान्तः
The Vāmadeva Horses Episode and the Ethics of Promise
विक्लवो5सि मया ज्ञातस्ततस्ते दर्शितं जगत् । अभ्यन्तरं शरीरस्य प्रविष्टोडसि यदा मम,विप्रशिरोमणे! तुम ब्रह्मर्षियोंद्वारा पूजित हो। मैंने ही ब्रह्मारूपसे तुम्हारे ऊपर बार-बार संतुष्ट हो तुम्हें अभीष्ट वर प्रदान किया है। मैंने समझ लिया था कि तुम सम्पूर्ण चराचर जगत्को नष्ट तथा एकार्णवमें निमग्न हुआ देखकर व्याकुल हो रहे हो। इसीलिये तुम्हें पुनः जगत्का दर्शन कराया है। ब्रह्मर्ष! जब तुम मेरे शरीरके भीतर प्रविष्ट हुए थे और समस्त संसारको देखकर विस्मय-विमुग्ध हो फिर सचेत नहीं हो पा रहे थे, तब मैंने तुरंत तुम्हें मुखसे बाहर निकाल दिया था
viklavo ’si mayā jñātas tatas te darśitaṁ jagat | abhyantaraṁ śarīrasya praviṣṭo ’si yadā mama, vipraśiromaṇe |
Die Gottheit sprach: „Ich erkannte, dass du überwältigt warst; darum zeigte ich dir die Welt erneut. O Bester der Brahmanen, als du in meinen Leib eingetreten warst und beim Anblick von allem vor Staunen nicht wieder zur Fassung kamst, brachte ich dich sogleich durch meinen Mund heraus.“
देव उवाच
Educational Q&A
Divine power is not displayed to overwhelm but to guide; when a seeker is shaken by an extraordinary revelation, the Deity responds with compassion—restoring steadiness and protecting the mind from being crushed by awe.
A Brahmin-sage has witnessed a terrifying, all-encompassing vision of the cosmos within the Deity and becomes disoriented. The Deity recognizes his distress, shows the world again in a reassuring way, and says that when the sage had entered the Deity’s body and could not recover from astonishment, the Deity promptly brought him back out through the mouth.