Shloka 18
इन्द्रस्य पाण्डवैः समागमः
Indra’s Meeting with the Pāṇḍavas
राक्षसा निहता: सर्वे तव देव पुर:सरा: | राजन्! अपने सिरके बाल बिखेरे हुए वे राक्षस यक्षराज कुबेरसे इस प्रकार बोले --देव! आपके भी सभी राक्षस, जो युद्धमें सदा आगे रहते और गदा, परिघ, खड़्ग, तोमर तथा प्रास आदिके युद्धमें कुशल थे, मार डाले गये ।। १७३ प्रमृद्य तरसा शैलं मानुषेण धनेश्वर
Vaiśampāyana uvāca | rākṣasā nihatāḥ sarve tava deva puraḥsarāḥ | rājan, apane śirake bāla bikhere hue ve rākṣasa yakṣarājaṃ kuberaṃ se isa prakāra बोले—deva, āpake bhī sabhī rākṣasa, jo yuddha meṃ sadā āge rahate aur gadā, parigha, khaḍga, tomara tathā prāsa-ādike yuddha meṃ kuśala the, mār ḍāle gaye | (apara pādaḥ) pramṛdya tarasā śailaṃ mānuṣeṇa dhaneśvara
Vaiśampāyana sprach: „O König, all jene Rākṣasas, die dir gehören —o Herr—, die stets an der Spitze des Kampfes standen, sind erschlagen worden.“ Mit zerzaustem Haar, von Trauer und Schrecken ergriffen, sprachen die Rākṣasas zu Kubera, dem König der Yakṣas: „O Gott, auch deine Rākṣasas —immer in der Vorhut und kundig in Keule, Eisenknüttel, Schwert, Wurfspieß und Lanze— sind getötet. O Herr der Reichtümer, ein bloßer Mensch hat in einem Ansturm der Kraft sogar einen Berg zermalmt.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Martial skill and numerical strength do not guarantee victory; arrogance collapses when confronted by a higher force—whether destiny, dharma-backed power, or divine ordinance—prompting humility and reflection on the limits of violence.
After a battle, the rākṣasas report to Kubera that the foremost fighters—expert in multiple weapons—have been killed, and they emphasize the astonishing strength of a human who, in sheer momentum, can ‘crush a mountain,’ highlighting the scale of the defeat.