Shloka 62
Kubera’s Arrival and the Disclosure of Agastya’s Curse
Vaiśaṃpāyana–Janamejaya Narrative
तस्मिन् देशे यदा वृक्षा: सर्व एव निपातिता: । पुञज्जीकृताश्न शतश: परस्परवधेप्सया,भारत! जब उस प्रदेशके सारे वृक्ष गिरा दिये गये, तब एक-दूसरेका वध करनेकी इच्छासे उन महाबली वीरोंने वहाँ ढेर-की-ढेर पड़ी हुई सैकड़ों शिलाएँ लेकर दो घड़ीतक इस प्रकार युद्ध किया, मानो दो पर्वतराज बड़े-बड़े मेघखण्डोंद्वारा परस्पर युद्ध कर रहे हों। वहाँकी शिलाएँ विशाल और अत्यन्त भयंकर थीं। वे देखनेमें महान् वेगशाली वजच्धोंके समान जान पड़ती थीं। अमर्षमें भरे हुए वे दोनों योद्धा उन्हीं शिलाओंद्वारा एक-दूसरेको मारने लगे
tasmin deśe yadā vṛkṣāḥ sarva eva nipātitāḥ | puñjīkṛtāś ca śilāḥ śataśaḥ paraspara-vadhepsayā |
Vaiśaṃpāyana sprach: Als in jener Gegend alle Bäume gefällt waren, ergriffen die beiden übermächtigen Krieger—darauf aus, einander zu töten—haufenweise Steine, zu Hunderten, und kämpften eine Weile, als würden zwei Gebirgsherrscher gewaltige Wolkenmassen gegeneinander schleudern. Die Felsen dort waren riesig und überaus schreckenerregend, gleich schnellen Donnerkeilen; und von Zorn entflammt schlugen die beiden Kämpfer mit eben diesen Steinen aufeinander ein.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unchecked anger and the desire to kill can escalate conflict beyond ordinary limits—so much so that even the environment is stripped (trees felled) and improvised weapons (rocks) become instruments of destruction. It implicitly warns that wrath-driven violence dehumanizes combat and overwhelms restraint (dama), a key ethical concern in dharma discourse.
After all the trees in the area have been brought down, the two powerful fighters continue their duel by picking up and hurling or striking with heaps of large stones, each intent on killing the other. The scene is compared to two mountains battling with massive cloud-banks, emphasizing the scale and ferocity of the fight.