Shloka 52
Kubera’s Arrival and the Disclosure of Agastya’s Curse
Vaiśaṃpāyana–Janamejaya Narrative
मुहुर्मुहुव्याददान: सृक्किणी परिसंलिहन् | अभिदुद्राव संरब्धो बलिव॑ज़धरं यथा,राक्षसके ऐसा कहनेपर भीमसेन अपने मुखके दोनों कोने चाटते हुए कुछ मुसकराते-से प्रतीत हुए फिर क्रोधसे साक्षात् काल और यमराजके समान जान पड़ने लगे। रोषसे उनकी आँखें लाल हो गयी थीं “खड़ा रह,” खड़ा रह कहते हुए ताल ठोंककर राक्षसकी ओर दृष्टि गड़ाये उसपर टूट पड़े। राक्षस भी उस समय भीमसेनको युद्धके लिये उपस्थित देख बार- बार मुँह फैलाकर मुँहके दोनों कोने चाटने लगा और जैसे बलिराजा वज्रधारी इन्द्रपर आक्रमण करता है, उसी प्रकार कुपित हो उसने भीमसेनपर धावा किया
vaiśampāyana uvāca | muhur muhur vyādadānaḥ sṛkkiṇī pariṃlihan | abhidudrāva saṃrabdho balir vajradharaṃ yathā |
Vaiśampāyana sprach: Immer wieder riss er das Maul auf und leckte sich die Mundwinkel, dann stürmte er in rasender Wut vor—wie Bali einst auf Indra, den Träger des Vajra, des Donnerkeils, losging. Die Szene kündet den Beginn eines entscheidenden Zusammenstoßes: Zorn lodert auf, die Körper spannen sich zum Kampf, und der Vergleich mit Bali und Indra rahmt die Begegnung als Ringen überwältigender Gewalt gegen gefestigte Macht, in dem Stolz und Wut die Gegner einem blutigen Ausgang zutreiben.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Unchecked anger and pride propel one into destructive action; the verse highlights how fury manifests physically and drives rash aggression, warning that such impulses escalate conflict and invite grave consequences.
A combatant (described through repeated gaping and licking of the mouth-corners) charges forward in rage. The poet compares this charge to the famed mythic moment when Bali attacked Indra, intensifying the sense of imminent, high-stakes battle.