Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

अध्याय १४९ — हनूमतो महद्रूपदर्शनं तथा धर्म-नीति-उपदेशः

Hanūmān’s Vast Form and Instruction on Dharma–Statecraft

स राज्यं प्राप्य सुग्रीव: सीताया: परिमार्गणे | वानरान्‌ प्रेषयामास शतशो5थ सहसत्रश:,राज्य पाकर सुग्रीवने सीताजीकी खोजके लिये सौ-सौ तथा हजार-हजार वानरोंकी टोली इधर-उधर भेजी

sa rājyaṃ prāpya sugrīvaḥ sītāyāḥ parimārgaṇe | vānarān preṣayāmāsa śataśo 'tha sahasraśaḥ ||

Nachdem Sugrīva die Königsherrschaft erlangt hatte, machte er sich an die Suche nach Sītā. Um sie zu finden, entsandte er Scharen von Vānaras, zu Hunderten und zu Tausenden, in verschiedene Richtungen—ein Beispiel dafür, wie ein Herrscher Macht in geordneten Dienst an einer gerechten Sache verwandelt.

सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
राज्यम्kingdom, sovereignty
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र + आप्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active, having obtained
सुग्रीवःSugriva
सुग्रीवः:
Karta
TypeNoun
Rootसुग्रीव
FormMasculine, Nominative, Singular
सीतायाःof Sita
सीतायाः:
TypeNoun
Rootसीता
FormFeminine, Genitive, Singular
परिमार्गणेin the searching, in the quest
परिमार्गणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपरिमार्गण
FormNeuter, Locative, Singular
वानरान्monkeys, vanaras
वानरान्:
Karma
TypeNoun
Rootवानर
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रेषयामासsent forth, dispatched
प्रेषयामास:
TypeVerb
Rootप्र + इष् (प्रेषयति)
FormPerfect (periphrastic), Third, Singular, Active
शतशःby hundreds, in hundreds
शतशः:
TypeIndeclinable
Rootशतशस्
Formadverb
अथthen, and
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
Formparticle
सहस्रशःby thousands, in thousands
सहस्रशः:
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस्
Formadverb

वैशम्पायन उवाच

S
Sugrīva
S
Sītā
V
Vānaras

Educational Q&A

Power and position are validated by purposeful action: once established in authority, a leader should promptly mobilize resources for a righteous objective, showing responsibility, gratitude, and organized service rather than complacency.

After gaining the kingdom, Sugrīva initiates the search for Sītā by sending out vānaras in large numbers—hundreds and thousands—indicating a coordinated, wide-ranging effort to find her.