Shloka 17
Gaṅgā-Tīrtha Darśana and the Prelude to the Yavakrīta–Indra Exemplum (लोमश-युधिष्ठिर संवादः)
अष्टावक्र उवाच दिशो दशोक्ता: पुरुषस्य लोके सहस्रमाहुर्दशपूर्ण शतानि । दशैव मासान् बिश्रति गर्भवत्यो दशैरका दश दाशा दशार्हा:,अष्टावक्रने कहा--पुरुषके लिये संसारमें दस दिशाएँ बतायी गयी हैं। दस सौ मिलकर ही पूरा एक सहस्र कहा जाता है, गर्भवती स्त्रियाँ दस मासतक ही गर्भ धारण करती हैं, निन्दक भी दसः ही होते हैं, शरीरकी अवस्थाएँ भी दसः हैं तथा पूजनीय पुरुष भी दसः ही बताये गये हैं
Aṣṭāvakra uvāca: diśo daśoktāḥ puruṣasya loke sahasram āhur daśa-pūrṇa-śatāni | daśaiva māsān bibhṛti garbhavatyo daśārkā daśa dāśā daśārhāḥ ||
Aṣṭāvakra sprach: „Für den Menschen in dieser Welt werden zehn Richtungen genannt. Zehn Hunderte zusammen heißen tausend. Schwangere Frauen tragen das Kind zehn Monate. Die Sonnen sind zehn; die dāśa sind zehn; und auch die Ehrwürdigen werden als zehn bezeichnet.“ Mit diesen vertrauten „Zehnern“ weist Aṣṭāvakra auf eine geordnete Struktur des weltlichen Lebens hin.
अष्टावक्र उवाच
Educational Q&A
Aṣṭāvakra highlights recurring ‘tens’ (directions, months of gestation, numerical grouping into a thousand, and other categories) to emphasize that worldly life is structured by intelligible measures—inviting the listener to see order in experience and to reflect on the limits and patterns that frame human existence.
In Vana Parva’s instructional setting, Aṣṭāvakra speaks in a didactic mode, listing culturally familiar numerical correspondences centered on the number ten, as part of a broader discourse meant to educate and orient the listener toward understanding the world’s ordered principles.