Shloka 10
सगरोपाख्यानम् (Sagara-Upākhyāna): Śiva’s boon and the extraordinary birth of Sagara’s progeny
त॑ निवारयितुं शक्तो नानन््य: कक्रिद् द्विजोत्तम । ऋते त्वां हि महाभाग तस्मादेनं निवारय,देवता बोले--द्विजश्रेष्ठ। यह पर्वतराज विन्ध्य क्रोधके वशीभूत होकर सूर्य और चन्द्रमाके मार्ग तथा नक्षत्रोंकी गतिको रोक रहा है। महाभाग! आपके सिवा दूसरा कोई इसका निवारण नहीं कर सकता। अत: आप चलकर इसे रोकिये
taṁ nivārayituṁ śakto nānyaḥ kaścid dvijottama | ṛte tvāṁ hi mahābhāga tasmād enaṁ nivāraya ||
Lomaśa sprach: „O Bester der Brahmanen, niemand sonst hat die Kraft, ihn zu zügeln. Außer dir, o Hochbegnadeter, gibt es keinen, der dies aufhalten kann. Darum geh und bring es zum Stillstand.“
लोमश उवाच
Educational Q&A
When cosmic or social order is threatened by uncontrolled anger and pride, those with spiritual discipline and authority have a duty to intervene. The verse highlights responsibility (dharma) matched to capability (śakti/tapas): the one who can prevent harm should act.
Lomaśa urges a foremost Brahmin-sage to restrain a powerful force (contextually, the Vindhya mountain) that is disrupting the celestial paths. The appeal stresses that no one else is capable, so the sage must go and stop the disturbance.