Next Verse

Shloka 1

समुद्रपानम् (Samudra-pānam) — Maitrāvaruṇi Drains the Ocean; Devas Seek a Means to Refill It

हि आय न [हुक हि 7 >> ग>र्योाधिकशततमो< ध्याय: भगवान्‌ विष्णुके आदेशसे देवताओंका महर्षि अगस्त्यके आश्रमपर जाकर उनकी स्तुति करना देवा ऊचु: तव प्रसादाद्‌ वर्धन्ते प्रजा: स्वश्षितुर्विधा: । ता भाविता भावयन्ति हव्यकव्यैर्दिवौकस:,देवता कहते हैं--प्रभो! जरायुज, अण्डज, स्वेदज और उद्धिज्ज--इन चार भेदोंवाली सम्पूर्ण प्रजा आपकी कृपासे ही वृद्धिको प्राप्त होती है। अभ्युदयशील होनेपर वे (मानव) प्रजाएँ ही हव्य और कदव्योंद्वारा देवताओंका भरण-पोषण करती हैं

devā ūcuḥ | tava prasādād vardhante prajāḥ svaśarīravidhāḥ | tā bhāvitā bhāvayanti havyakavyair divaukasaḥ ||

Die Götter sprachen: „Durch deine Gnade wachsen und gedeihen alle Geschöpfe — in den vielfältigen Arten des Daseins in der Welt. So erhalten, erhalten sie wiederum die Bewohner des Himmels durch Opfergaben: Oblationen für die Götter und für die Ahnen.“

तवof you/your
तव:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, षष्ठी, एकवचन
प्रसादात्from (your) grace
प्रसादात्:
अपादान
TypeNoun
Rootप्रसाद
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
वर्धन्तेgrow/increase
वर्धन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध्
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, बहुवचन, आत्मनेपद
प्रजाःcreatures/subjects
प्रजाः:
कर्ता
TypeNoun
Rootप्रजा
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्वशरीरविधाःof various kinds in their own bodies (i.e., of diverse forms)
स्वशरीरविधाः:
विशेषण (कर्ता-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootस्व-शरीर-विधा
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ताःthose (they)
ताः:
कर्ता
TypePronoun
Rootतद्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भाविताःnourished/caused to prosper
भाविताः:
विशेषण (कर्ता-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootभावित
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन, कृदन्त (क्त), √भू/√भाव् (भावयति) — 'made to thrive/nourished'
भावयन्तिnourish/sustain
भावयन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू/भाव् (भावयति)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद
हव्यकव्यैःby oblations for gods and offerings for ancestors
हव्यकव्यैः:
करण
TypeNoun
Rootहव्य-कव्य
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
दिवौकसःthe dwellers of heaven (gods)
दिवौकसः:
कर्म
TypeNoun
Rootदिवौकस्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

लोगश उवाच

D
Devāḥ (the gods)
D
Divaukasaḥ (heaven-dwellers)