Shloka 1
Udyoga Parva Adhyāya 92: Kṛṣṇasya sabhāpraveśaḥ
Krishna’s Entry into the Royal Assembly
अपन का छा | अत-४-क+ त्रिनवतितमो<्थ्याय: श्रीकृष्णका कौरव-पाण्डवोंमें संधिस्थापनके प्रयत्नका ओऔचित्य बताना (वैशग्पायन उवाच विदुरस्य वच: श्रुत्वा प्रश्चितं पुरुषोत्तम: । इदं होवाच वचन॑ भगवान् मधुसूदन: ।। ) वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! विदुरका यह प्रेम और विनयसे युक्त वचन सुनकर पुरुषोत्तम भगवान् मधुसूदनने यह बात कही। श्रीभगवानुवाच यथा ब्रूयान्महाप्राज्ञो यथा ब्रूयाद् विचक्षण: । यथा वाच्यस्त्वद्विधेन भवता मद्विध: सुह्ृत्,श्रीभगवान् बोले--विदुरजी! एक महान् बुद्धिमान् पुरुष जैसी बात कह सकता है, विद्वान् मनुष्य जैसी सलाह दे सकता है, आप-जैसे हितैषी पुरुषके लिये मेरे-जैसे सुहृदसे जैसी बात कहनी उचित है और आपके मुखसे जैसा धर्म और अर्थसे युक्त सत्य वचन निकलना चाहिये, आपने माता-पिताके समान स्नेहपूर्वक वैसी ही बात मुझसे कही है
vaiśampāyana uvāca | vidurasya vacaḥ śrutvā praśritaṁ puruṣottamaḥ | idaṁ hovāca vacanaṁ bhagavān madhusūdanaḥ ||
Vaiśampāyana sprach: Als er Viduras Worte vernommen hatte, sprach die Höchste Person—ruhig und aufnahmebereit—diese Rede. Der erhabene Herr Madhusūdana (Kṛṣṇa) erwiderte, indem er Viduras weisen, wohlwollenden Rat als angemessene Rede anerkannte, gegründet auf Dharma und praktischen Sinn, dargebracht mit der Zuneigung von Vater und Mutter.
(वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
Wise counsel should be received with humility, and speech between well-wishers should be truthful and aligned with dharma and practical welfare (artha). The verse highlights ethical communication: fitting words, spoken from goodwill, deserve respectful hearing.
In the Udyoga Parva’s lead-up to war, Vidura has spoken to Kṛṣṇa with affectionate, principled advice. Vaiśampāyana narrates that Kṛṣṇa, composed and receptive, begins his response—setting the stage for a dharma-grounded discussion about reconciliation and right action.