Shloka 60
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
सुखं प्रशान्त: स्वपिति हित्वा जयपराजयौ । विजयकी प्राप्ति भी चिरस्थायी शत्रुताकी सृष्टि करती है। पराजित पक्ष बड़े दुःखसे समय बिताता है। जो किसीसे शत्रुता न रखकर शान्तिका आश्रय लेता है, वह जय- पराजयकी चिन्ता छोड़कर सुखसे सोता है ।। ५९ ह |। जातवैरश्न पुरुषो दुःखं स्वपिति नित्यदा
sukhaṁ praśāntaḥ svapiti hitvā jayaparājayau | jātavairaś ca puruṣo duḥkhaṁ svapiti nityadā ||
Yudhiṣṭhira sprach: „Wer innerlich ruhig ist, schläft glücklich, nachdem er sowohl Sieg als auch Niederlage beiseitegelegt hat. Doch der Mann, der Feindschaft erzeugt hat, schläft stets im Elend. Denn der Sieg schafft dauerhafte Gegnerschaft, und die besiegte Seite verbringt ihre Zeit in großem Kummer; darum ruht, wer keinen Hass hegt und bei Frieden Zuflucht nimmt, frei von der Sorge um Gewinnen oder Verlieren, in Zufriedenheit.“
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Inner peace comes from relinquishing obsession with victory and defeat; creating enmity destroys one’s rest and happiness, while non-hostility and a peace-oriented stance lead to contentment.
In the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Yudhiṣṭhira argues for peace by highlighting the moral and psychological cost of conflict: victory breeds enduring hostility and the defeated suffer, whereas the tranquil person who avoids enmity sleeps peacefully.