Shloka 30
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
स तदा5>त्मापराधेन सम्प्राप्तो व्यसनं महत् | सेन्द्रान् गर्हयते देवान् नात्मानं च कथठ्चन,यद्यपि वह मनुष्य उस समय अपने ही अपराधसे भारी संकटमें पड़ता है, तथापि वह इसके लिये इन्द्र आदि देवताओंकी ही निन््दा करता है; अपनेको किसी प्रकार भी दोष नहीं देता है
sa tadā ātma-aparādhenā samprāpto vyasanaṁ mahat | sa-indrān garhayate devān na ātmānaṁ ca kathaṁcana ||
Yudhiṣṭhira sprach: „Wenn ein Mensch durch eigenes Fehlverhalten in großes Unheil gerät, tadelt er dennoch die Götter — Indra und die übrigen — und gibt sich selbst in keiner Weise die Schuld.“
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches moral accountability: even when suffering is caused by one’s own wrongdoing, people often externalize blame onto divine powers; dharma requires honest self-examination and acceptance of responsibility.
In Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Yudhiṣṭhira reflects on human conduct and ethics, criticizing the tendency to fault Indra and the gods for misfortunes that actually arise from one’s own errors.