Shloka 29
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
न तथा बाध्यते कृष्ण प्रकृत्या निर्धनो जन: । यथा भद्रां श्रियं प्राप्प तया हीन: सुखैधित:,श्रीकृष्ण! जो जन्मसे ही निर्धन रहा है, उसे उस दरिद्रताके कारण उतना कष्ट नहीं पहुँचता, जितना कि कल्याणमयी सम्पत्तिको पाकर सुखमें ही पले हुए पुरुषको उस सम्पत्तिसे वंचित होनेपर होता है
na tathā bādhyate kṛṣṇa prakṛtyā nirdhano janaḥ | yathā bhadrāṃ śriyaṃ prāpya tayā hīnaḥ sukhādhitaḥ ||
Yudhiṣṭhira sprach: „O Kṛṣṇa, ein Mensch, der von Natur aus arm war, wird von dieser Armut nicht so schwer bedrängt; doch wer glückverheißenden Wohlstand erlangt hat und im Komfort aufwuchs, leidet weit mehr, wenn man ihn eben dieser Fortune beraubt.“
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Suffering is intensified by attachment and habituation: one accustomed to prosperity feels its loss more sharply than one who has always lived with little. The verse points toward ethical restraint and inner steadiness amid changing fortune.
In Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Yudhiṣṭhira speaks to Kṛṣṇa, reflecting on the psychological and moral weight of losing prosperity—an implicit commentary on the stakes of kingship, exile, and the impending conflict.