Mahabharata — Udyoga Parva, Shloka 4
Sanatsujāta on the Imperceptible Eternal Light (यत्तच्छुक्रं महज्ज्योतिः)
उभौ च देवौ पृथिवीं दिवं च दिश: शुक्रो भुवनं बिभर्ति । तस्माद् दिश: सरितश्न स्रवन्ति तस्मात् समुद्रा विहिता महान्ता: । योगिनस्तं प्रपश्यन्ति भगवन्तं सनातनम्
ubhau ca devau pṛthivīṃ divaṃ ca diśaḥ śukro bhuvanaṃ bibharti | tasmād diśaḥ saritaś ca sravanti tasmāt samudrā vihitā mahāntaḥ | yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam |
Sanatsujāta verkündet: Allein das reine, strahlende Brahman trägt sowohl die beiden göttlichen Mächte als auch Erde und Himmel, alle Himmelsrichtungen und die gesamte Ordnung der Welten. Aus jenem Höchsten gehen die Richtungen hervor; aus Ihm fließen die Flüsse; durch Ihn sind die weiten Ozeane gegründet. Die Yogins schauen durch innere Zucht und Einsicht diesen ewigen Herrn unmittelbar. Die Lehre setzt den Ursprung der kosmischen Ordnung in die eine unvergängliche Wirklichkeit und mahnt zu geistiger Unterscheidung statt zu Machtstolz oder Anhaftung an vergängliche Ergebnisse.
सनत्सुजात उवाच
Educational Q&A
All cosmic structures—earth and heaven, directions, rivers, and oceans—depend upon and arise from the one pure, eternal Brahman. True knowledge is not merely conceptual: yogins can directly realize (prapaśyanti) that eternal Lord through disciplined insight.
In the Sanatsujātīya section of the Udyoga Parva, Sanatsujāta instructs on the highest reality. Here he emphasizes Brahman as the sustainer and source of the cosmos, shifting attention from worldly power and impending conflict to spiritual realization and the foundation of dharma.