Shloka 86
उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)
अनुक्रोशादानृशंस्याद् यो$सौ धर्मभृतां वर: । गौरवात् तव राजेन्द्र बहून् क्लेशांस्तितिक्षति,राजेन्द्र! धर्मधारियोंमें श्रेष्ठ युधिष्ठिर दया, सौम्यभाव तथा आपके प्रति गौरव-बुद्धिके कारण बहुत कष्ट सह रहा है
anukrośād ānṛśaṃsyād yo'sau dharmabhṛtāṃ varaḥ | gauravāt tava rājendra bahūn kleśāṃs titikṣati ||
Vidura sprach: „Aus Mitgefühl und sanfter, nicht-grausamer Gesinnung erträgt jener Yudhiṣṭhira—der Vornehmste unter den Trägern des Dharma—viele Leiden, o König, wegen der Ehrfurcht, die er dir entgegenbringt. Seine Selbstbeherrschung ist keine Schwäche, sondern bewusst geübte sittliche Nachsicht, gegründet auf Pflicht und Respekt.“
विदुर उवाच
Educational Q&A
True strength in dharma can appear as patient endurance: compassion (anukrośa), non-cruelty (ānṛśaṃsya), and respectful deference (gaurava) can lead a righteous person to tolerate suffering rather than retaliate, especially when elders and social duty are involved.
Vidura is counseling King Dhṛtarāṣṭra, pointing out that Yudhiṣṭhira—though capable—has been bearing many troubles because he is compassionate and gentle, and because he still respects Dhṛtarāṣṭra. The remark implicitly warns the king not to mistake Yudhiṣṭhira’s restraint for incapacity, and to recognize the moral cost being endured.